—————————-

Հայաստանի եւ աշխարհատարած բոլոր հայկական եկեղեցիներուն կոչնակները զօրակոչ հնչեցուցին հրաւիրելով մեր ժողովուրդին բոլո՛ր զաւակները, մեծերն ու փոքրերը, բոլո՛ր հոսանքներն ու դասակարգերը, հոգեւորականներն ու քաղաքական գործիչները, մտաւորականներն ու մշակոյթի գործիչները, դրամատէրերն ու գործակատարները, գործատէրերն ու աշխատաւորները, բոլո՛րը, սարդարապատեան միասնականութեամբ, ոգիով ու խիզախութեամբ սատար կանգնելու մեր քաջարի զինուորներուն, հայկական բանակի կողքին ու թիկունքին կանգնած՝ ամէն կերպ մասնակցելու Արցախի վրայ սանձազերծուած թուրքեւատրպէյճանական նախայարձակումին դիմադրութեան եւ միասնական աղօթք բարձրացնելու առ Աստուած՝ Հայոց բանակի յաղթանակին եւ խաղաղութեան վերահաստատումին դիտաւորութեամբ։

Աղօ՛թք առ Աստուած՝ որովհետեւ հաւատացի՛նք ու կը հաւատա՛նք Անոր անպարտելիութեան, նաեւ անպարտելիութեան անոնց որոնք կը մարտնչին Անոր քարոզած արժէքներուն՝ Արդարութեան, Ճշմարտութեան, Իրաւունքի, Ինքնութեան յաղթանակին ի խնդիր։

Հաւատացի՛նք ու կը հաւատա՛նք Աղօթքի ուժին։

Այս հաւատքով ու համոզումով է որ մեր նախնիք մեզի սորվեցուցին մեր սնարին տակ զետեղել Աստուածաշունչը։ Բայց մեր ճակատագիրը, յաճախ, իմ հօրս պէս բազմաթիւ արհաւիրքներ տեսած շատերուն ըսել տուաւ «երանի մեզի սորվեցուցած ըլլային Աստուածաշունչին քով զետեղել նաեւ ատրճանակ մը, եւ մեր ճակատագիրը տարբեր կրնար ըլլալ»։ Աստուածաշունչի կողքին այդ ատրճանակին ներկայութիւնը անհրաժեշտ տեսան ինքնապաշտպանուելու համար ոչ միայն աղօթքով, եւ պաշտպանելու համար միեւնոյն Աստուածաշունչին եւ անոր յորդորներուն համաձայն գործող քաղաքակիրթ մարդիկն ու ժողովուրդները։ Այս համոզումին իրաւացիութեան վկայութիւնն է որ կը կատարէ այսօր Հայկական քաջարի բանակը։ Ան այսօր իւրաքանչիւր Հայու սնարին տակ Աստուածաշունչին կողքին դրուած ատրճանակն է, հզօրագոյն զէնքը՝ առ Աստուած Աղօթքով անխուսափելի յաղթանակին գրաւականը։ Յաղթանակին՝ նաե՛ւ ողջ քաղաքակիրթ մարդկութեան, որուն կը սպառնայ փանթուրքական ահաբեկչութիւնը եւ օսմանեան ահաբեկչական կայսրութիւնը վերականգնելու փորձ մը։

Այսօր, աշխարհատարած համայն Հայութիւնը՝ իր աղօթքին հետ հնարաւոր բոլոր միջոցներով՝ դիւանագիտական, լոպպիիստական, ֆինանսական, տեղեկատուական, հանրահաւաքներով, կոչուած է սատարելու հայկական ռազմաճակատին վրայ հերոսաբար դիմադրող բանակին՝ դիմագրաւելու ու ձախողեցնելու համար ատրպէյճանական սանձազերծումը։

Միջազգային ընտանիքին համար այլեւս յստակ է Ատրպէյճանին նախայարձակ ըլլալու իրողութիւնը, Թուրքիոյ ուղղակի ներգրաւուածութիւնը պատերազմին Ատրպէյճանի կողքին, Միջին Արեւելքէն հրաւիրուած ահաբեկչական խմբաւորումներու եւ վարձկաններու ուղղակի մասնակցութիւնը կռիւներուն։ Մասնագէտներու իսկ բացատրութեամբ, պատերազմը որ սանձազերծուեցաւ Սեպտեմբեր 27-ի Կիրակի առաւօտեան, աննախընթաց է Կովկասեան տարածաշրջանին մէջ՝ իր կատաղութեամբ, ծաւալով, վարձկան ահաբեկիչներու մեծաթիւ մասնակցութեամբ, օգտագործուած հսկայական զինամիջոցներով, ինչ որ կ’ենթադրէ երկարատեւ նախապատրաստութիւն։

Միջազգային ընտանիքը գիտէ նաեւ որ այս ահաւոր սանձազերծումով Արցախի վրայ՝ Թուրքիա կը փորձէ պարտկել ձախողութիւնը իր ռազմաքաղաքական նենգաբարոյ նկրտումներուն, որոնք մէկուսացուցին զինք միջազգային բեմին վրայ, զինք դարձուցին ահաբեկչական սպառնալիք աշխարհի համար, հետեւաբար՝ անբաղձալի գոյութիւն։ Իսկ Ատրպէյճան կը փորձէ իր նաֆթային եկամուտներուն աստիճանաբար նուազումին հետեւանքով միջազգային գետնի վրայ իր կարեւորութեան կորուստը արգելակել։ Ան նաեւ ի զուր կը փորձէ շրջել հայկական կողմին ի նպաստ շարժող ժամանակին ընթացքը։

Յայտնապէս, այս սանձազերծումին նպատակն էր զինու զօրութեամբ լուծել Արցախի շուրջ հակամարտութիւնը, վերջակէտ դնել բանակցութիւններու գործընթացին եւ միջազգային միջնորդական առաքելութիւններուն։ Այս նպատակին հասնելու համար Ատրպէյճան՝ Թուրքիոյ օդուժին եւ ահաբեկչական խմբաւորումներու օգնութեամբ անգամ չկարենալով նուազագոյն յառաջխաղացքը արձանագրել ճակատին վրայ, սկսաւ միջազգային օրէնքներով արգիլուած սպառազինութեամբ ռմբակոծել քաղաքային թիրախներ մինչեւ Ստեփանակերտի մէջ։ Սակայն, ան դարձեալ սխալեցաւ Արցախն ու Հայաստանը ծունկի բերելու իր հաշիւներուն մէջ։ Անգամ մը եւս հնչեցին հայկական եկեղեցիներուն զանգակները զօրակոչելով համայն Հայութիւնը, որ աւելի քան երբեք միասնական, միաբռնցքացած, ցոյց տուաւ Արցախի անառիկութիւնը եւ իր անպարտելիութիւնը, իր պատմութեան այս նորագոյն գոյամարտն ալ յաղթանակով աւարտելու կամքի ուժը։ Զօրացած նաե՛ւ զինք աներկիւղ դարձնող Աղօթքի ուժով։

05 / 10 / 2020

Հայ Կաթողիկէ հոգեւորականները հայ զինուորի կողքին

Միեւնոյն օրը, առաւօտեան Սրբազան Քահանայապետը ընդունեց Վատիկան այցով գտնուող Ն․Ս․Օ․Տ․Տ․ Գարեգին Բ․ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը: Միջ-եկեղեցական համագործակցութեան ու երկխօսութեան շրջագիծէն ներս տեղի ունեցած ջերմ ու անմիջական հանդիպմանը Հայաստանեայց Առաքելական ու Կաթողիկէ եկեղեցիներու հովուապետերուն միացաւ նաև Սուրբ Աթոռի մօտ ՀՀ դեսպան Կարեն Նազարեանը։

Պապի այս կոչին անդրադարձան լրատուամիջոցները, լուսաբանելով նաև Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի հարցազրոյցները, որոնք առնչուած էին շփման գծի երկայնքով Ատրպէյճանի յարձակումին։

«Սիրելի եղբայրներ եւ քոյրեր, ըսաւ Սրբազան Հայրը, Պէյրութը հարուածող աղէտէն մէկ ամիս ետք, իմ մտածումս դարձեալ կ’երթայ սիրելի Լիբանանին ու յատուկէն անոր խոցուած ժողովուրդին։

Ինչպէս Սուրբ Յովհաննէս Պօղոս Բ. Քահանայապետը, 30 տարի առաջ, երկրին պատմութեան վճռական մէկ պահուն ըսած էր, ես ալ այսօր կը կրկնեմ. «Լիբանանին իւրաքանչիւր բնակիչի կողմէ ճանչցուած, կրկնուող ողբերգութիւններու դիմաց, մենք իրազեկ կը դառնանք այն ծայրայեղ վտանգին որ կը սպառնայ նոյնինքն երկրի գոյութեան։ Լիբանանը կարելի չէ ձգել իր առանձնութեանը մէջ» (Լիբանանի կացութեան հայող Առաքելական նամակ Կաթողիկէ եկեղեցւոյ եպիսկոպոսներուն, 7 Սեպտեմբեր 1989)։

Հարիւր տարիէ աւելի Լիբանանը եղաւ յոյսի երկիր։ Նաեւ իր պատմութեան խաւար պահերուն, լիբանանցիները կրցան պահպանել իրենց հաւատքը Աստուծոյ հանդէպ, եւ ցոյց տուին իրենց երկիրը հանդուրժողութեան վայր մը դարձնելու կարողութիւնը, ինչպէս նաեւ յարգանքի եւ համակեցութեան վայր՝ միակը այդ տարածաշրջանին մէջ։

Խորապէս ճշմարիտ է այն հաստատումը, որ Լիբանանը կը ներկայացնէ պետութենէ աւելի բան մը. Լիբանանը ազատութեան պատգամ է, բազմազանութեան օրինակ է՝ ըլլայ Արեւելքին ըլլայ Արեւմուտքին համար։ Նոյնինքն երկրի եւ աշխարհի բարիքին համար՝ չենք կրնար թոյլ տալ, որ այդ ժառանգութիւնը անհետանայ ։

Կը քաջալերեմ բոլոր լիբանանցիները, որ շարունակեն յուսալ եւ վերագտնել իրենց ուժերն ու անհրաժեշտ զօրութիւնը վերսկսելու համար։

Քաղաքական իշխանութիւններէն, կրօնապետերէն կը խնդրեմ, որ թափանցիկութեամբ, անկեղծութեամբ յանձնառու ըլլան վերակառուցման աշխատանքներուն, մէկդի դնելով անձնական շահերը ու գերադասելով հասարակաց բարիքն ու ազգի ապագան։

Կը վերանորոգեմ միջազգային ընտանիքին ուղղած հրաւէրս, զօրակցելու Լիբանանին՝ օգնելու եւ ծանր տագնապէն դուրս բերելու համար երկիրը՝ առանց ներգրաւուելու տարածաշրջանային լարուածութեան մէջ։

Յատուկէն կ’ողջունեմ պայթումէն ծանրապէս տուժած Պէյրութի բնակիչները։ Եղբայրներ, քա՛ջ եղէք. հաւատքն ու աղօթքը թող ձեր ուժը ըլլան։ Մի՛ լքէք ձեր տուներն ու ժառանգութիւնները, մի՛ խլէք երազը բոլոր այն մարդոց, որոնք հաւատացին գեղեցիկ եւ բարգաւաճ երկրի ապագային։

Սիրելի հովիւներ, եպիսկոպոսներ, քահանաներ, կրօնաւորներ, կրօնաւորուհիներ, աշխարհականներ, շարունակեցէ՛ք ընկերանալ ձեր հաւատացեալներուն, եւ դո՛ւք եպիսկոպոսներ ու քահանաներ, ձեզմէ կը խնդրեմ առաքելական նախանձախնդրութիւն եւ աղքատութիւն եւ ոչ երբե՛ք շռայլութիւն։

Աղքատութիւն՝ տառապող, աղքատ ձեր ժողովուրդին հետ։ Անոնց տուէք աղքատութեան եւ հեզութեան օրինակը։ Օգնեցէ՛ք ձեր հաւատացեալներուն եւ ձեր ժողովուրդին վերականգնելու՝ նոր վերածնունդի մը դերակատարներ դառնալու։

Բոլորդ եղէք համերաշխութեան եւ վերանորոգումի գործիչներ, յանուն հասարակաց բարիքին, իսկական հանդիպումի մշակոյթին, միասնաբար խաղաղութեան մէջ ապրելու, եղբայրութեան․ շատ սիրելի բառ մը Սուրբ Ֆրանչիսկոսին։ Եղբայրութիւն․ թող այս համերաշխութիւնը ըլլայ վերանորոգում՝ հասարակաց բարիքին մէջ։

Այս հիման վրայ է որ կարելի է ապահովել քրիստոնէութեան ներկայութիւնը եւ ձեր անգին նպաստը երկրին, արաբական աշխարհին եւ համայն տարածաշրջանին, եղբայրութեան հոգիին, Լիբանանի մէջ գտնուող բոլոր կրօնական աւանդութիւններուն միջեւ։

Ասոր համար կը փափաքիմ բոլորդ հրաւիրել ապրելու յառաջիկայ 4 Սեպտեմբերին Լիբանանին նուիրուած աղօթքի եւ պահքի միջազգային օրը։

Մտադիր եմ, այդ օրը, իմ ներկայացուցիչս առաքել Լիբանան, ժողովուրդին ընկերանալու համար։ Այդ օրը իմ անունովս պիտի ժամանէ Պետական քարտուղարը։ Ան պիտի երթայ իմ մօտիկութիւնն ու աղօթքս ցուցաբերելու համայն Լիբանանի եւ Պէյրութի բնակչութեան։ Նեցուկ ենք նաեւ եղբայրասիրական շօշափելի յանձնառումով»։

Ֆրանչիսկոս Սրբազան Հայրը, Լիբանանի ի սպաս յղած յատուկ կոչը աւարտեց հրաւիրելով այլ դաւանանքներու, կրօնական աւանդութիւններուն եղբայրներն ու քոյրերը, միանալու Լիբանանին նուիրուած միջազգային աղօթքի ձեռնարկին՝ «իրենց հնարաւոր միջոցներով, սակայն բոլորը միասին» ըսաւ Ան։

Ֆրանչիսկոս Պապ ապա հաւատացեալներէն խնդրեց, որ իրենց յոյսերն ու անձկութիւնները յանձնեն Հարիսայի Տիրամօր, հայցելով Տիրամօր զօրակցութիւնը բոլոր անոնց, որոնք կ’ողբան իրենց սիրելիներուն կորուստը եւ քաջութիւն՝ բոլոր անոնց որոնք կորսնցուցին իրենց բնակարանները, որոնք մաս կը կազմեն իրենց կեանքին։

Թող Տիրամայրը բարեխօսէ Յիսուսի մօտ, որպէսզի Մայրիներուն երկիրը վերածաղկի եւ տարածէ միասնաբար ապրելու բոյրը՝ Միջին Արեւելքի եւ տարածաշրջանին մէջ։

Կոչի աւարտին Ֆրանչիսկոս Պապ հրապարակի վրայ ներկայ գտնուող հաւատացեալները հրաւիրեց ոտքի կանգնելու եւ պահ մը լռութեամբ Լիբանանի համար աղօթելու։

Վատիկան Նիուզ

Կարդինալ Փարոլին Լիբանան եկաւ Քահանայապետին որոշումով՝ Լիբանանցի ժողովուրդին հետ միասին ապրելու համար նոյնինքն Քահանայապետին կողմէ հռչակուած Լիբանանի համար աղօթքի եւ ծոմապահութեան տիեզերական օրը՝ Պէյրութի նաւահանգիստի ահաւոր պայթումէն մէկ ամիս անց։

«Լիբանանը մինակ մի՛ լքէք։ Լիբանանը պէտք ունի աշխարհին, ու աշխարհը պէտք ունի այդ բազմազանութեան իւրայատուկ փորձառութեան՝ որ է Լիբանանը» ըսաւ Կարդինալ Փարոլին Պէյրութի Մարոնիներու Սուրբ Գէորգ Եկեղեցւոյ մէջ, քրիստոնեայ եկեղեցական ղեկավարներու ուղղած իր խօսքին մէջ։

Միասին խաղաղութեան մէջ եւ պատասխանատուութեամբ

«Մեր տառապանքը կարող է մեզի օգնել բիւրեղացնելու մեր դիտաւորութիւնները եւ զօրացնելու մեր վճռակամութիւնը խաղաղութեամբ եւ արժանապատուութեամբ միասին ապրելու համար ու պայքարելու՝ ի նպաստ աւելի լաւ կառավարութեան մը, որ խթանէ պատասխանատուութիւնը եւ թափանցիկութիւնը։ Միասին կարող ենք յաղթահարել բռնութիւնը, խթանելով ներառող քաղաքացիութիւն մը, որ հիմնուած ըլլայ հիմնական իրաւունքի եւ պարտականութիւններու վրայ», ըսաւ ի մէջ այլոց Կարդինալ Փարոլին, խնդրելով՝ պնդել որպէսզի լիբանանցի քաղաքական ղեկավարները անկեղծութեամբ եւ գործնական գետնի վրայ խթանեն երիտասարդներու տաղանդները ու անոնց խաղաղութեան եւ աւելի լաւ ապագայի մը ձգտումները։ Ծիրանաւորը հուսկ ընդգծեց զօրակցութեան գեղեցիկ օրինակները որոնք տեղի ունեցան համայն Պէյրութի մէջ. «Ժեստեր՝ որոնք կը հզօրացնեն ապագայի նկատմամբ յոյսը» հաստատեց ան։

Լիբանան մինակ չէ

«Լիբանանցիները պիտի վերակառուցեն իրենց երկիրը, բարեկամներու օժանդակութեամբ եւ հասկացողութեան, երկխօսութեան ու համակեցութեան հոգիով, որ եղած է միշտ անոնց յատկանիշը»։ Ասոնք եւս Կարդինալ Փարոլինի քաջալերական խօսքերն են, զոր ան արտասանեց Հարիսայի Սրբավայրին մէջ մատուցած Սուրբ Պատարագի ընթացքին։ Ան յիշեց վերջին տարուան ընթացքին Լիբանանին դիմագրաւած դժուարութիւնները՝ «տնտեսական, ընկերային եւ քաղաքական ճգնաժամը», «Քորոնավիրուսի համաճարակը, որ աւելիով ծանրացուց իրավիճակը» եւ Պէյրութի աղէտալի պայթումը՝ որ մեծ թշուառութիւն յառաջացուց»։

«Ճիշդ է որ լիբանանցիները կ’ապրին յուսալքումի պահ մը» ըսաւ Կարդինալը ու հաստատեց. «Սակայն անոնք մինակ չեն» յիշելով Ֆրանչիսկոս Պապին մօտիկութիւնն ու զօրակցութիւնը ու նաեւ այլ երկիրներու շօշափելի աջակցութիւնը։ Ան ապա յիշեցնելով Տիրոջ խօսքերը, որոնք հրաւէր մըն են յոյսի, վերահաստատեց՝ թէ «Պէյրութը պիտի վերածնի իր մոխիրներու ընդմէջէն, երկխօսութեամբ եւ զօրակցութեամբ ու հանրային սեփականութեան նկատմամբ նոր մօտեցումով ու հասարակաց բարիքի յատուկ ուշադրութեամբ, որ կը հիմնուի օրէնքներու յարգանքին վրայ, պարտականութիւններու եւ համընդհանուր պատասխանատուութեան վրայ»։

Ապագայ մը որ տակաւին պէտք է շարադրուի Մարիամի՝ Հարիսայի Սուրբ Կոյսին մայրական հովանիին ներքեւ, որպէսզի, ինչպէս ըսած էր Ֆրանչիսկոս Պապը, Անոր շնորհիւ տարածուի «համակեցութեան բոյրը համայն Միջին Արեւելքի տարածաշրջանին մէջ»։

Վատիկան

02/09/2020

—————————–

1 Սեպտեմբեր 1920-ին, կնքահայրութեամբ Ֆրանսայի, զօրավար Կուրօ կը հնչակէր Մեծն Լիբանանի պետութեան ծնունդը։ Յաջորդող հարիւր տարիներու վերջին կէսէն սկսեալ, դժբախտաբար, լիբանանցիները՝ իրենց իսկ ձայներով իշխանութեան գլուխ բերուած պետական պաշտօնատարներու տհասութեան, հատուածականութեան կամ շահադիտութեան հետեւանքով խախտեցին Մեծն Լիբանանով հաստատուած խոստմնալի համակարգին հիմերը, նսեմացուցին այդ «մեծութիւնը» աստիճանաբար քայքայելով հարազատ համակարգին համապատասխան կառոյցները, արժէքները ու պայմանները որոնք յաւերժական Մայրիներու երկիրը արժանացուցած էին «Միջին Արեւելքի Զուիցերիա»ի բարի համբաւին։

Այսօր, Մեծն Լիբանանի հռչակումէն հարիւր տարի ետք, դարձեալ Ֆրանսան՝ իր քաւորի իրաւասութեամբ, լիազօրուած Միացեալ Ազգերուն, Եւրոպայի, Միացեալ Նահանգներուն եւ Վատիկանի կողմէ, եկաւ ամբողջական գահավիժումէ փրկել փորձելու տագնապահար, տառապահար, հոգեվարքի մատնուած իր սանը՝ Լիբանանը։ Արդարեւ, այսպիսի միջազգային լիազօրութիւներով զօրացած է որ Ֆրանսայի Հանրապետութեան նախագահը՝ Էմմանուէլ Մաքրոն փութաց Լիբանան փրկարար միջնորդութեամբ՝ հաւանաբար գիտակցելով հանդերձ դժուարութիւններուն որոնք կրնան յարուցուիլ տեղական հատուածներուն եւ ասոնց թիկունքին կանգնած շրջանային ուժերուն կողմէ՝ իր միջամտութիւնը առանց այս վերջիններուն կանխօրօք հաւանութեան կատարած ըլլալուն պատճառով։ Թէեւ Լիբանանի կացութեան հոլովոյթով շահագրգիռ տեղական եւ շրջանային ուժերը ֆրանսական միջնորդութեան արգելք չըլլալու, մինչեւ իսկ զայն դիւրացնելու պատրաստակամութիւն ցուցաբերեցին, սակայն կասկած չկար որ անոնց տրամադրութիւնը կախեալ պիտի ըլլար ֆրանսական միջնորդութեան ուղղութիւններէն։ Յամենայն դէպս, Մաքրոնի նախաձեռնութիւնը նպաստեց Լիբանանի տնտեսական շրջափակումին վերջ դնելու եւ անոր վերականգնումին օգնելու միջազգաին պատրաստականութեան՝ պայմանաւ որ Լիբանան իրեն հանդէպ միջազգային վստահութիւնը վերահաստատող բարեփոխումները կատարէ։ Այս պայմանը լիբանանցիներուն յարգել տալու յոյսով է որ Մաքրոն եկաւ Լիբանան։ Տեսաւ ահռելի պայթումին գործած աննկարագրելի աւերը եւ շուտով նկատեց քաղաքական բեմին քայքայուածութիւնը եւ ասոր պատճառները։

 Փրոթոքոլային ձեւակերպութիւններէն հեռու՝ Մաքրոնի շփումները չսահմանափակուեցան Հանրապետութեան նախագահին եւ պաշտօնական փրոթոքոլով նախատեսուած պետական ներկայացուցիչներուն, այլ ընդգրկեցին երկրի քաղաքական, համայնքային վերնախաւը, եւ կարելի է ըսել որ մինչեւ իսկ ժողովրդային շրջանակները, որոնց զայրոյթին ու ապստամբութեան ականատես եղաւ եւ ականջալուր՝ անոնց բողոքներուն, ամբաստանութիւններուն եւ պահանջներուն, մասնաւորաբար երկրին քաղաքական դասը ամբողջութեամբ հեռացած տեսնելու պահանջին։

48 ժամ տենդագին շփումներ ունենալէ ետք լիբանանեան պետութեան բոլոր բաղկացուցիչներուն եւ քաղաքական ուժերուն հետ, բացայայտ դարձաւ որ Մաքրոն ասոնց ցոյց տուած է «ստեպղինը եւ գաւազանը» միաժամանակ, La carote ou le baton-ը, ինչպէս կ’ըսէ ֆրանսական առածը, այլ խօսքով՝ 15 օր պայմանաժամ՝ կազմելու համար կառավարութիւն մը եւ շուրջ ութը շաբաթ՝ սկսելու համար բարեփոխումներու աշխատանքին, եթէ կ’ուզեն արժանանալ միջազգային ընտանիքի օգնութեան, որ 18 միլիառ ամերիկեան տոլարի համարժէք էր 1918-ին։ Սակայն այդ օգնութիւնը խոստացող երկիրները նկատած ըլլալով պահանջուած բարեփոխումներուն իրագործումին համար հրամայական պայմաններուն նկատմամբ Լիբանանի իշխանութիւններուն եւ քաղաքական ուժերուն ցուցաբերած անտարբերութիւնը, անոնց՝ անձնական եւ հատուածական հաշիւներուն հետամտութիւնը, սառեցուցին խոստացուած օգնութիւնը։ Նախագահ Մաքրոն եկաւ՝ միջազգային աջակցութեան սառեցումին պատճառ նկատուած մարդոց դարձեալ ֆրանսական «aide toi et Dieu t’aidera» (Նախ դուն քեզի օգնէ եւ Աստուած քեզի կ’օգնէ) այնքան իմաստալից ասացուածքին հետեւողութեամբ ըսելու որ նախ դո՛ւք ձեզի օգնեցէք որպէսզի ուրիշներ ձեզի օգնեն, այլ խօսքով, սկսէք կատարել արմատական բարեփոխումները։

Այսօր, բոլոր անոնք որ միջազգային օգնութեան սառեցումին պատճառ կը նկատուին, այն «բոլո՛րը» որուն իշխանութենէն հեռացումը կը պահանջեն ապստամբ ցուցարարները, խոստացած են յարգել Ֆրանսայի նախագահին կողմէ դրուած պայմանները, զորս կարելի է ամփոփել չորս կէտերու մէջ.-

1) Անյապաղ (15 օրէն) կազմել մասնագէտներէ բաղկացած նոր կառավարութիւն մը եւ ոչ թէ աւանդական ուժերու ներկայացուցիչներէն բաղկացած աւանդական ձեւաչափով կառավարութիւն մը։

2) Կատարել միջազգային օգնութիւններու թափանցիկ եւ ճիշդ ձեւով յանձանձումը։

3) Սկսիլ բարեփոխումներուն, նախ ելեկտրականութեան մարզէն։

4) Նախապատրաստուիլ կանխահաս երեսփոխանական ընտրութիւններու մէկ տարիէն։

Այն պահուն երբ այս տողերը մամուլին կը յանձնէինք, թէեւ սկսած էին կառավարութեան կազմութեան խորհրդակցութիւնները, սակայն միաժամանակ ի յայտ եկած էին աւանդական հոսանքներուն վերապահութիւնները՝ կասկածելի դարձնելով 15 օրուան պայմանաժամը յարգելու պայմանը։

Ֆրանսայի նախագահին՝ միջազգային քաւորի հանգամանքով օգտագործած խիստ ոճը յայտնապէս արդիւնքն են անոր կատարած այն յայտնաբերումներուն որոնց հետեւանքն է երկրին՝ քիչ է ըսել քայքայուած, եթէ ոչ մահամերձ վիճակը։ Մաքրոն հրապարակաւ չանդրադարձաւ, չէ՛ր կրնար անդրադառնալ այդ բացայայտումներուն որոնք պետական իշխանութիւնները եւ ասոնց ներկայացուցիչները պատասխանատու կը դարձնեն ստեղծուած վիճակին։ Անշուշտ չէր կրնար հրապարակաւ մատնանշել իր նկատած անհոգութեան, անտարբերութեան, չարաշահումներու, փտածութեան, հովանաւորչութեան եւ ոչ մասնագիտական մօտեցումներու մեղքերը, բայց զանոնք սրբագրուած տեսնելու պայմանը զգացուց խիստ ձեւով, ըսելով որ Դեկտեմբերին ի հարկին երրորդ անգամ մըն ալ պիտի գայ Լիբանան։ Ի՞նչ ընելու։ Հաւանաբար ստուգելու իրեն տրուած խոստումներուն ընթացքը, եւ այս անգամ լիազօրուած ոչ միայն Եւրոպային, Մ. Նահանգներուն, ՄԱԿ-ին եւ Վատիկանին կողմէ, այլ նաեւ լիբանանցի ապստամբ ժողովուրդին կողմէ։

 Յառաջիկայ օրերը ցոյց պիտի տան որ արմատական բարեփոխումներուն համար անհրաժեշտ միջոցառումներն ու պայմանները յարգել խոստացող «պետերը» որքան անկեղծ էին։

15 / 09 / 2020

——————————-

Անցնող շուրջ 30 տարիներու ընթացքին Լիբանանի Կեդրոնական Դրամատունը համբաւ կերտեց երբ լիբանանեան դրամին արժէքը անփոփոխ պահեց տոլարի դիմաց 1515 լիբանանեան սակով եւ առեւտրական դրամատուներուն հանդէպ մեծ վստահութիւն ապահովեց, որուն հետեւանքով այս հաստատութիւններուն մէջ միլիառներով խնայողութիւններ հաւաքուեցան։ Դժբախտաբար, 2019-ի Հոկտեմբերին, մի քանի օրերու ընթացքին, այդ համբաւը եւ դրամատուներուն հանդէպ վստահութիւնը գրեթէ ամբողջովին փուլ եկան, երբ տոլարին գինը սանձարձակ կերպով սկսաւ մագլցում արձանագրել եւ դրամատուները անսպասելիօրէն դադրեցան ժողովուրդին դրամը վերադարձնել, յատկապէս երբ տոլարի դրամանիշով պահ դրուած է։

Լիբանանեան դրամի դիմաց տոլարի մինչեւ շուրջ 10 հազարի բարձրացումը անկայուն եւ շփոթահար վիճակ ստեղծեց ապրանքներու սպառման գիներուն մէջ, անմատչելի դարձնելով ապրուստը, մինչ Կեդրոնական դրամատունը, դրամին պաշտօնական գինը շարունակեց յայտարարել 1515 լ.ո., որպէսզի ամսաթոշակներու «սուտ» արժէքը պահուի եւ սկսաւ ապրուստի կենսական նիւթերու ներածման նպաստել, որպէսզի ահռելի սղութեան «փոթորիկին ալիքները» կարենայ հանդարտեցնել։ Սակայն, վերջերս, Կեդրոնական դրամատունը յաճախ կը յայտնէ, որ վերջ պիտի տայ ցորենի, դեղորայքի եւ վառելանիւթի պաշտօնական 1515 լ.ո.-ով ներածման իր նպաստին, առարկելով թէ տոլարի պահեստ չունի։ Ըստ տուեալներուն, ներկայիս պահեստի գումարը 19,5 միլիառ տոլար է, որուն 17.5 միլիառը «պարտադիր պահեստ» է դրամատուներուն կողմէ, եւ անձեռնմխելի է, հետեւաբար կը մնայ միայն 2 միլիառ որ կը բաւէ միայն յառաջիկայ 3 ամիսներու նպաստին։ Այս դրութիւնը կը մտահոգէ լիբանանցիները։ Ի՞նչ պիտի պատահի երբ կենսական նիւթերուն գինը 1515-ով չհաշուարկուի։ Ի՞նչ պիտի ըլլան հացին, պենզինին եւ դեղերուն գիները սեւ շուկայէն գնուած տոլարի գինով, որ ներկայիս շուրջ 8 հազար կը նկատուի։

Դժբախտաբար, պաշտօնական կողմեր համոզիչ լուծում չներկայացուցին այս «աղէտին»։ Կը խօսուի «նպաստի կտրօն»ներու մասին, որոնց միջոցաւ քաղաքացին պիտի շարունակէ կենսական նիւթերը 1515-ի հիման վրայ գնել, բայց այս կտրօններու գործածութեան եւ գործելակերպի մասին յատուկ բացատրութիւն գոյութիւն չունի եւ առաջարկը «բարդ» կը թուի։ Այս հարցէն ելքի միջոցներու մասին միակ կարելիութիւնը կը նկատուի երեք ամիսներու փոխարէն՝ համաձայնութիւն մը չորս ամիս 1515 սակով նպաստելու մասին։ Այլ առաջարկ մը կը խրատէ նպաստի համեմատութիւնը նուազեցնել, օրինակ վառելանիւթին փոխանակ 90 տոկոսով նպաստելու 1515-ով, 70%-ին նպաստել, որպէսզի պենզինին գինը ահաւոր մագլցում չարձանագրէ եւ վաճառուի 30 հազարի շուրջ։

Այս առաջարկները կը միտին ժամանակ շահիլ, անշուշտ որպէսզի հարցը 3 ամիս ետք պայթումին հասցնելու փոխարէն երկարաձգուի յաւելեալ մի քանի ամիս. սակայն ինչպէս նաւահանգիստի «ամիանթ»ը տարիներ ետք ահաւոր աւեր պատճառեց, նոյնպէս ալ տոլարի 1515-ով հաշուարկումի դադրեցումը կենսական նիւթերու համար, առանց գործնական լուծումի, տնտեսական գետնի վրայ, նոր «երկրաշարժ» մը պիտի ըլլայ Լիբանանի համար։ Լուծումի հաւանական ձեւերէն մին կրնայ հանդիսանալ 1515-ի փոխարէն 3900-ը տոլարի պաշտօնական սակ համարել, սակայն այս առաջարկը եւս ձախողութեան պիտի մատնուի, եթէ երկրի դրամական քաղաքականութիւնը անորոշ շարունակուի եւ Լիբանան զուրկ մնայ օտար դրամանիշերու մուտքէն։ Նոյնիսկ 3900-ի հիման վրայ, սղութիւնը ծանր պիտի ըլլայ, բայց ոչ սեւ շուկայի մօտ 8 հազարի հաշուարկին պէս, որ շատ վտանգաւոր ընկերային աղէտ պիտի պատճառէ։ Գաղափար մը տալու համար, այժմու վիճակով սեւ շուկայի տոլարի գինին համաձայն մէկ թիթեղ պենզինի գինը պիտի հասնի նուազագոյնը 60 հազար լիբանանեան ոսկիի։ Կացութիւնը անհանդուրժելի պիտի ըլլայ դեղորայքի պարագային, որոնց գինը պիտի հնգապատկուի։

Գործնական գետնի վրայ կացութիւնը կրնայ փրկուիլ միայն Միջազգային Արժոյթի Հիմնադրամին հետ համաձայնութեան պարագային, որով նկատի կ’առնուի կենսական նիւթերուն համար տոլարներու գումարի կարիքը, սակայն փոխանակ այս համաձայնութեան, պատասխանատուներ դեռ եւս հետամուտ են անձնական եւ հատուածական շահերու…։

—————————-

Հայ Դպրոցին վերամուտի նախապատրաստութիւնները սովորաբար դրոշմուած կ’ըլլան թէ աշակերտներուն, թէ ծնողաց եւ թէ կրթական մարզի պատասխանատուներուն երջանկալի տրամադրութիւններով։ 2020-2021-ի վերամուտի հանգամանքները, դժբախտաբար, կ’աղօտեն այդ տրամադրութիւնները մէկէ աւելի պատճառներով՝ քաղաքական, տնտեսական, ընկերային, առողջապահական, ապահովական եւ դեռ ասոնց յարակից հազարումէկ դժուարութիւններ։ Պատճառներ՝ որոնք կը տագնապեցնեն ու տառապեցնեն ամբողջ երկիրը, հետեւաբար նաեւ լիբանանահայութիւնը։

Ահա այսպիսի ճնշիչ մթնոլորտի ներքեւ, ճնշուած տրամադրութիւններով տեղի կ’ունենայ այս տարի կրթական վերամուտը, որ իսկական մարտահրաւէր մըն է կրթական մարզին առնչակից բոլոր կողմերուն համար՝ սկսեալ համայնքին ղեկավար մարմիններէն, հոգեւոր իշխանութիւններէն, հոգաբարձութիւններէն, մինչեւ ազգային ամենայետին կառոյցները, տնօրէններ, ուսուցչակազմեր, խնամատարներ, որոնք հաւաքաբար եւ անհատապէս ջանք ու ճիգ չեն խնայեր յաղթահարելու համար վերամուտին մթնոլորտը աղօտող բազմաբնոյթ դժուարութիւնները։ Մեր ազգային գոյութեան ու գոյատեւումին համար Հայ Դպրոցին կարեւորութեան գիտակցութիւնը կը պարտաւորեցնէ իւրաքանչիւրը եւ առաջին հերթին ծնողները իրենց հնարաւորութեան ներած չափով, զրկանքներու ու զոհողութիւններու գնով, իրենց մասնակցութիւնը բերելու համազգային զօրաշարժին ի խնդիր կրթական վերամուտի անպայման եւ ամէն ձեւով ու ձեւաչափով յաջողութեամբ պսակումին։

 Գօտեպնդող է միասնականութիւնը ուժի աղբիւր դարձնելու գիտակցութիւնը որ կրթական վերամուտին առիթով անգամ մը եւս կը ցուցաբերէ ոչ միայն լիբանանահայութիւնը, այլ համայն Հայութիւնը՝ իր Մայր Հայրենիքով, Արցախով, հեռաւոր ու մօտաւոր համայնքներով։

Պատահական չէ հայ աշակերտին ուսումնառութիւնն ու դաստիարակութիւնը Հայ Դպրոցին վստահելու այս յամառ աշխատանքը, այլ արդիւնքը մեր ազգային գոյերթին համար Հայ Դպրոցին վերապահուած անփոխարինելի առաքելութեան գիտակցութեան եւ բոլոր պայմաններուն ու պարագաներուն տակ այդ առաքելութեան շարունակումը երաշխաւորելու յանձնառութեան։

Որովհետեւ Հայ Դպրոցը լոկ գիտելիքներ ջամբող ուսումնարան մը չէ, այլ դարբնոցն է հայակերտումի, մկրտատունը Լուսաւորչեան հաւատքին, ամրապինդ կամուրջը Հայու արմատներուն եւ անոր ապագային միջեւ։

Հայ դպրոցին գործունէութեան հանգամանքները կրնան փոխուիլ՝ անոնց յարմարելու հրամայականին առջեւ դնելով Դպրոցին առնչակից կողմերը, բայց ոչ անոր առաքելութիւնը, որ կը պարտաւորեցնէ բոլոր կողմերը առաջնորդուելու այդ առաքելութեան յանձնառութեամբ։

21 / 09 / 2020

Գերապայծառ Միրիաթեան նաեւ նշեց, որ մասնաւորապէս վերջին օրերուն համավարակը տարածուեցաւ Հալէպի մէջ եւ ներկայիս իրավիճակը բաւական ծանր է։ Ան նաեւ նշեց, որ համավարակին հետեւանքով համայնքային բոլոր հաւաքոյթները, հանդիպումները կամ ամառնային միջոցառումները ջնջուած են. «Համայնքային բոլոր տեսակի գործունէութիւնները դադրեցուցած ենք, առկախուած են նաեւ կիրակնօրեայ պատարագները եւ արարողութիւնները եւ այս կարգադրութիւնը պիտի տեւէ մինչեւ Օգոստոս ամսուան աւարտը»։

Պատասխանելով «Արեւելք»ի այն հարցին, որ արդեօք Հալէպի մէջ դեղորայքի կամ առողջապահական սարքերու սուր պակաս կա՞յ, Գերպծ. Միրիաթեան պատասխանեց. «Այո՛, որոշ դժուարութիւններ կան. հիւանդանոցներու մեծ մասը նոր հիւանդներ ընդունելու հնարաւորութիւն չունի եւ այդ պատճառով ալ նոր կորուստներ կը գրանցուին, պիտի համբերենք, որ այս ծանր իրավիճակը անցնի եւ վերադառնանք մեր բնականոն կեանքին»,- հաստատեց Գերապայծառը։

Ան նաեւ նշեց, որ Հայաստանի կողմէ Հալէպ գործուղղուած մարդասիրական առաքելութիւնը վերջին օրերուն, կապուած համավարակի ընդհանուր վիճակին, կարեւոր օժանդակութիւններ հասցուց համայնքին. «Մենք գոհ ու շնորհակալ ենք Հայաստանէն, այստեղ գործուղուած մարդասիրական առաքելութեան անդամները հասան նաեւ մեր օգնութեան եւ իրենց կարելին ըրին. կը յուսամ, որ այս ծանր օրերը կ՚անցնին եւ Աստուծոյ կամքով Հալէպի ժողովուրդը առանց մեծ վնասներու դուրս կու գայ այս վիճակէն»։

Քաղուած «Արեւելք»էն

Յովհաննէս Պօղոս Երկրորդը այցելեց Ծիծեռնակաբերդ՝ Մեծ Եղեռնի յուշահամալիր, իր յարգանքի տուրքը մատուցելու 1915-ի Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակին, այս առթիւ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին հետ ստորագրած համատեղ յայտարարութեան մէջ հաստատելով որ «մէկուկէս միլիոն հայ քրիստոնեաներու բնաջնջումը քսաներորդ դարու առաջին ցեղասպանութիւնն էր»։

Կիրակի, 17 Մայիս 2020-ին, առաքելական պալատի մատենադարանէն արտասանած կիրակնօրեայ Մարեմեան Աղօթքէն ետք, Ֆրանչիսկոս Սրբազան Քահանայապետը ըսաւ որ «վաղը կը յիշատակուի Սուրբ Յովհաննէս Պօղոս Բ.ի Վատովիցէի մէջ (Լեհաստան) ծննդեան 100 ամեակը եւ վաղը առաւօտուն, ժամը 7ին, պատարագ պիտի մատուցանեմ այն խորանին վրայ ուր կը հանգչին Յովհաննէս Պօղոս Բ.ի մահկանացու աճիւնները»։

Այս առթիւ, Vatican News՝ նշելով որ իր քահանայապետութեան 26 տարիներու ընթացքին, հայասէր Յովհաննէս Պօղոս Բ. Սրբազան Քահանայապետը բազմաթիւ շփումներ ունեցաւ հայերու ու հայ ազգի եկեղեցական ու քաղաքական ներկայացուցիչներուն հետ, այցելեց Հայաստան ու հանդիպում ունեցաւ հայկական գաղութներու ներկայացուցիչներուն հետ, իր օրհնութիւնը տուաւ ու սրտի խօսքը փոխանցեց եւ նոյնիսկ հայերէնով շնորհաւորեց մեր տօները (Զատիկն ու Ծնունդը), կատարելով նաեւ կարեւոր վկայութիւններ, հրատարակեց Երջանկայիշատակ Քահանայապետին հայանպաստ գործունէութեան հետեւեալ դրուագները։

29 Նոյեմբեր 1979

Քահանայապետ ընտրուելէն մէկ տարի ետք, Սուրբ Յովհաննէս Պօղոս Բ. Թուրքիա կատարած առաքելական ճամբորդութեան ծիրէն ներս, հանդիպում ունեցաւ Պոլսոյ Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ հասարակութեան հետ, եւ այս առթիւ անոնց ուղղած ողջոյնի խօսքին մէջ հաստատեց՝ թէ ինք մօտէն ճանչցած է քրիստոնեայ հայերը նաեւ իր ծննդավայրին մէջ ու անոնց հետ ունեցած է սերտ կապեր։

«Ես լաւապէս կը ճանչնամ հայերու հաւատարմութիւնը հաւատքին ու անոնց հետեւողական յանձնառումը՝ վառ պահելու գեղեցիկ աւանդութիւնները ու հոգեւոր հարուստ ժառանգութիւնը» ըսած էր այս առթիւ Սուրբ Քահանայապետը աւելցնելով «Ձեր այս հաւատարմութիւնը դարերու ընթացքին Արեւելքի երկիրներուն մէջ տուաւ քրիստոնէական սքանչելի պտուղներ, սակայն յաճախ նաեւ ան յատկանշուեցաւ մեծ փորձանքներով ու խոր վիշտերով եւ տառապանքներով…։ Այդ յուզումնալից պատմութեան յիշողութիւնը առիթ է այսօր ձեզի ձօնելու նուիրական պարգեւ մը, ձեզի բերելով մխիթարութիւն եւ քաջալերանք ու մաղթելով որ յարատեւէք խաղաղութեան մէջ»։

Նոյն ճամբորդութեան ծիրէն ներս ՅՊԲ հանդիպում ունեցաւ նաեւ Պոլսոյ Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ Պատրիարքին ու հաւատացեալներուն հետ՝ խրախուսելով զանոնք յարատեւելու միութեան ճանապարհին վրայ։

13 Փետրուար 1981

ՅՊԲ ունկնդրութիւն շնորհած էր ֆրանսահայ մշակոյթի ու աւանդութեանց ազգային պահպանումի ներկայացուցիչներուն, անոնց ուղղած իր խօսքը եւ ի մէջ այլոց ըսած էր. «Ձեր հայկական մշակոյթի պահպանման գործին մէջ, հաստատ մնացէք, պահեցէք զանոնք՝ ձեր ժողովուրդը բնորոշող յարատեւութեամբ, իմաստութեամբ եւ հաւատքով»։

9 Օգոստոս 1982

Սուրբ Քահանայապետը պատգամ յղած է Ամենապատիւ եւ Գերերջանիկ Յովհաննէս Պետրոս ԺԸ. Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոս Պատրիարքին՝ անոր Պատրիարք ընտրուելուն առիթով, որուն մէջ հաստատած է թէ «Սուրբ Աթոռը յատուկ նախապատուութիւն վերապահած է Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ, ի յիշատակ նաեւ անոր դարերու ընթացքին հերոսական առաքինութիւններուն»։

7 Օգոստոս 1984

ՅՊԲ այցելեց Հռոմի Լեւոնեան քահանայապետական հայ վարժարանը որ կը գտնուի մայրաքաղաքի կեդրոնը, անոր հարիւրամեայ յոբելեանին առթիւ։ Լեւոնեան քահ. հայ վարժարանը գոյութիւն ունի մէկ Նոյեմբեր 1883-էն ի վեր։ Իր այս այցելութեան առթիւ ՅՊԲ. Քահանայապետը ի մէջ այլոց ըսած էր. «Այս հանդիպումին համար, բազմաթիւ տարիներ պատրաստուեցայ. երիտասարդութեանս տարիներէն սկսեալ, որովհետեւ իմ հայրենիքիս մէջ, ձեր եկեղեցին ներկայ, տեսանելի եւ գործօն էր, եւ հասարակաց պատմութեան մէջ շատ գեղեցիկ էջեր գրած։ …Հայ կաթողիկէներու պատմութիւնը Լեհաստանի պատմութիւնն է», ապա աւելցուցած՝ «իմ երկրորդական ուսման տարիներուս, բարձրագոյն վարժարանին մէջ, նոյն նստարանին վրայ քովս ունէի դասընկեր մը՝ որ հայ կաթողիկէ էր, ան ինծի համար եղած էր շատ բարի ընկեր մը»։

24 Ապրիլ 1985

Չորեքշաբթի օրուան հրապարակային ընդհանուր ունկնդրութեան ընթացքին, ՅՊԲ հրաւիրած էր ներկաները՝ «աղօթքով միանալու Հայ Եկեղեցւոյ հաւատացեալներուն, ի յիշատակ 70 տարիներ առաջ անոնց ապրած տառապալից պատահարներուն, Օսմանեան Կայսրութեան մէջ»։

11 Նոյեմբեր 1986

ՅՊԲ ընդունած էր Ֆրանսայի Լիոն քաղաքէն հայ հաւատացեալներու խումբ մը։ Այս հանդիպումի ընթացքին Ան հաստատած էր. «Հայ Եկեղեցւոյ Կաթողիկոսին եւ Հռոմի Եպիսկոպոսին միջեւ գոյութիւն ունի յատուկ համահասկացողութիւն մը»։

8 Դեկտեմբեր 1988

Հայաստանը հարուածող մեծ երկրաշարժի յաջորդ օրը, ՅՊԲ Սրբազան Պապը, Հրեշտակ Տեառն Մարեմեան Աղօթքի ընթացքին. յուզումով յիշեց երկրաշարժի թիրախ Հայաստանը ըսելով. «Տառապանքի այս պահուն, աւելի քան երբեք, մօտ եմ հայ ժողովուրդին, անոնք միշտ ներկայ են իմ աղօթքներուս մէջ ու նաեւ իմ հովուական մտահոգութիւններուս մէջ, օգնութեան հասնինք երկրաշարժէն տուժած այս ժողովուրդին» ։

10 Դեկտեմբեր 1988

ՅՊԲ Սրբազան Քահանայապետը ցաւակցական հեռագիրներ յղեց Ամենայն Հայոց Վազգէն Ա. Վեհափառին, Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկէ Հայոց Կաթողիկոս Պատրիարք Ամեն. եւ Գերերջանիկ Յովհաննէս Պետրոս ԺԸ. Գասպարեանին, Խորհրդային Միութեան նախագահ՝ Միխայիլ Կորպաչովին եւ 100.000 տոլարի յատկացում մը կատարեց, որպէս զօրակցութեան նշան Ս. Աթոռի կողմէ, դիմագրաւելու երկրաշարժի զոհերուն ստիպողական կարիքները։

25 Դեկտեմբեր 1988

Յիսուսի Ս. Ծննդեան տօնին տուած իր պատգամին, եւ Հռոմ քաղաքի եւ երկրագունդի օրհնութեան մէջ, Սրբազան Քահանայապետը դարձեալ կոչ ուղղեց միջազգային հասարակութեան, օգնելու հայ ժողովուրդին։

28 Դեկտեմբեր 1988

Ընդհանուր ունկնդրութեան ընթացքին Սրբացան Քահանայապետը յայտնեց թէ կը մասնակցի երկրաշարժի զոհերուն ցաւին եւ դարձեալ կոչ ուղղեց հայ ժողովուրդին օգնութեան հասնելու։

9 Յունուար 1989

ՅՊԲ Սրբազան Պապը Վատիկանի մօտ հաւատարմագրուած դիւանագիտական մարմնի անդամներուն հետ ունեցած հանդիպումին ընթացքին, յետ երկրաշարժին Հայաստանի համար ցուցաբերուած զօրակցութեան հսկայ շարժումը բնորոշեց, «բարի կամքի ծայրագոյն նշանը»։

10 Յուլիս 1989

ՅՊԲ հրապարակային ընդհանուր ունկնդրութեան ընթացքին, ընդունեց աղէտեալ գօտիէն եկած 100 Հայ երախաներ։

7 Դեկտեմբեր 1989

Հայաստանի ահաւոր երկրաշարժի առաջին տարեդարձին առթիւ, դարձեալ երկրաշարժի ողբերգութեան վառ յիշատակով, ՅՊԲ նորէն սիրոյ իր զգացումները արտայայտեց հայ ժողովուրդին հանդէպ, որ դիմագրաւած էր այդ պատուհասը։ Դարձեալ 100.000 տոլարի գումար մը տրամադրեց, նեցուկ կանգնելու նպատակով Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ ծրագիրներուն, դիմագրաւելու տուժած ժողովուրդին կարիքները եւ նպաստելու վերակառուցման աշխատանքին։

2 Ապրիլ 1990

Հայոց Մեծ Եղեռնի 75 ամեակին առիթով ՅՊԲ Միացեալ Նահանգներու եւ Գանատայի Կաթողիկէ Հայոց Առաջնորդ՝ Արհի. Ներսէս Եպ. Սեթեանին հեռագիր մը յղեց ուր գրուած էր. «Սրբազան Պապը իր հոգեւոր զօրակցութիւնը կը յայտնէ այն ողբերգական դէպքին համար, որ եղաւ աղբիւրը հայ ժողովուրդի մեծ ցաւին ու տառապանքին։ Ան կ’աղօթէ որպէսզի նման ոգեկոչում մը ծառայէ պատշաճ կերպով յիշատակելու վնասակար հետեւանքները ցեղային ու կրօնական անհանդուրժողութիւններուն, եւ, որպէսզի մղէ մարդկութիւնը վերջ դնելու բռնութեան եւ թշնամութեան, ներումի եւ խաղաղութեան միջոցաւ հնազանդելով Քրիստոսին»։

21 Յունուար 1991

ՅՊԲ ունկնդրութիւն շնորհեց Հայաստանի Հանրապետութեան Գերագոյն Խորհուրդի նախագահ՝ տիար Լեւոն Տէր Պետրոսեանին ու անոր ընկերակցող շքախումբին։ Հոս աւելցնենք թէ հայրենի պատուիրակութիւնը այցելեց նաեւ Վատիկանի Ռատիոկայանի հայկական բաժնի գրասենեակը, ու նաեւ Հռոմի Լեւոնեան հայ դպրեվանքը…։

15 Փետրուար 1991

Սրբազան Քահանայապետը ընդունեց Հ.Հ. Ազգային ժողովի երեսփոխան եւ նախարար՝ տիար Արարատ Կոմիցեանը, որ եկած էր շնորհակալութիւն յայտնելու Սրբազան Պապին՝ յետ 1988-ի երկրաշարժին անոր օժանդակութիւններուն համար, կառուցելու՝ «Նարեկի Տիրամօր» արդի հիւանդանոցը։

6 Հոկտեմբեր 1991

Կարդինալ Աքիլլէ Սիլվեսթրինի, յանուն ՅՊԲին, բացումը կատարեց վերոնշեալ հիւանդանոցին։ Իր պատգամին մէջ Սրբազան Քահանայապետը գրած էր «Այս տարիներուն, ինչպէս նաեւ ամբողջ ձեր պատմութեան հոլովոյթին որպէս քրիստոնեայ ժողովուրդ, դուք հետեւեցաք Քրիստոսին ընթանալով անոր Խաչի ճանապարհէն։ Որքան հայու արիւն թափուեցաւ, հաւատքի համար…։ Ձեր տառապանքի ու մարտիրոսութեան պատմութիւնը թանկագին մարգարիտ մըն է որով կը պարծենայ Տիեզերական Եկեղեցին»։

23 Մայիս 1992

Սկիզբ առին դիւանագիտական յարաբերութիւնները Ս. Աթոռի եւ Հայաստանի Հանրապետութեան միջեւ։

27 Մայիս 1992

Հ.Հ. ներկայացուցիչներ Սրբազան Հօր նուիրեցին «ԺԲ դարէն Խոշավանքի Խաչքարի» շատ գեղեցիկ ու նշանակալից մէկ օրինակը։

17 Նոյեմբեր 1992

17 Նոյեմբեր 1992-ին, Ս. Պետրոսի մէջ, հայածէս հանդիսաւոր Ս. Պատարագի ընթացքին Սրբազան Պապը եպիսկոպոսական օծումը կատարեց Հայաստանի եւ Արեւելեան Եւրոպայի հայ կաթողիկէ առաջին վիճակաւոր՝ Արհի. Ներսէս Արք. Տէր Ներսէսեանին։

7 Դեկտեմբեր 1992

Սրբազան Պապը նշանակեց Հայաստանի առաջին առաքելական նուիրակը (դեսպանը) յանձինս Գերապայծառ Ժան Փօլ Կոպէլի։

10-14 Դեկտեմբեր 1996

Ամենայն Հայոց Գարեգին Ա. Սարգիսեան Կաթողիկոսը իր առաջին պաշտօնական այցելութիւնը կատարեց Վատիկան։

24 Մարտ 1999

ՅՊԲ Սրբազան Քահանայապետը բացումը կատարեց Վատիկանի Թանգարանին մէջ մեծ խնամքով պատրաստուած՝ «Հռոմ/Հայաստան» ցուցահանդէսին, ի ներկայութեան Հ.Հ. Նախագահ՝ Ռոպէր Քոչարեանին, Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Ա.ի եւ Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկէ Հայոց Ամենապատիւ եւ Գերերջանիկ Տէր Յովհաննէս Պետրոս ԺԸ Գասպարեան Հոգեւոր Տիրոջ։

20-26 Մարտ 2000

Սուրբ Երկիր կատարած Յոբելենական այցելութեան ծիրէն ներս ՅՊԲ այցելեց նաեւ Երուսաղէմի Հայ Առաքելական Պատրիարքութիւնն ու Թորքոմ Բ. Մանուկեան Պատրիարքին ուղղած խօսին մէջ ըսաւ. «Մեր այսօրուան հանդիպումը առաւել քայլ մըն է դէպի առաջ՝ զոր Տէրը մեզի պարգեւեց, ամրապնդելու համար Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ եւ Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ միջեւ կապերը….։ Այս տունը այցելելով ինքզինքս կը զգամ եղբայր մը եղբայրներու միջեւ, որոնք կը փորձեն միասնաբար կառուցել Քրիստոսի Եկեղեցին»։

14 Սեպտեմբեր 2000

Սրբազան Պապը ընդունեց Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկէ Հայոց Ամեն. եւ Գերերջանիկ Ներսէս Պետրոս ԺԹ. Կաթողիկոս Պատրիարքը յոբելենական ուխտագնացութեան առիթով։

«Հայ ժողովուրդը լաւապէս կը ճանչնայ Խաչը. Զայն կը կրէ փորագրուած սրտին մէջ։ Ան խորհրդանիշն է անոր ինքնութեան, անոր պատմութեան ողբերգութիւններուն ու նաեւ փառքը՝ անոր վերածնունդին, իւրաքանչիւր անբարենպաստ իրադարձութենէ մը ետք։ …Խաչերը, որոնք ցիր ու ցան են համայն Հայաստանի հողին վրայ, պատրաստուած են մերկ քարերէ, այնպէս ինչպէս մերկ է մարդուն ցաւը։ Միևնոյն ժամանակ, անոնք ունին նրբագեղ փորագրութիւններ՝ ցոյց տալու համար, որ ամբողջ տիեզերքը սրբացած է Խաչով, ու թէ ցաւը հատուցում գտած է»։

8-11 Նոյեմբեր 2000

Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Բ. պաշտօնական այցելութիւն կատարեց ՅՊԲ.ին եւ Հռոմի Կաթողիկէ Եկեղեցիին։ Ս. Աթոռի եւ Էջմիածնի միջեւ յարաբերութիւնները ամրապնդուեցան պաշտօնական կարեւոր հանդիպումներու առիթով։ Յիշեալ այցելութիւնը տեղի ունեցաւ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսներու կարեւոր երկու այցելութիւններէ ետք. Առաջինը՝ բարեյիշատակ Վազգէն Ա.ի այցելութիւնը երջանկայիշատակ Պօղոս Զ. Պապին, 12 Մայիս 1970-ին։ Այս առթիւ ստորագրուեցաւ միացեալ յայտարարութիւն մը։ Իսկ երկրորդը՝ երջանկայիշատակ Գարեգին Ա. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին այցելութիւնը 1996-ի Դեկտեմբերին եւ 1999-ի Մարտին՝ իր մահուընէ քանի մը ամիս առաջ։

10 Հոկտեմբեր 2000

ՅՊԲ Սրբազան Քահանայապետին եւ Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ. Կաթողիկոսի նախագահութեամբ Ս. Պետրոսի մէջ համամիութենական աղօթք կատարուեցաւ. ներկայ էին մեծ թիւով հայեր, իտալացիներ եւ ուխտաւորներ։

18 Փետրուար 2001

ՅՊԲ նախագահեց հայկական ծէսով հայրապետական Ս. Պատարագին եւ իր հայրական խօսքը ուղղեց։ Ս. Զոհին աւարտին, Նորին Սրբութիւն ՅՊԲ, Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ շնորհեց «Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչի աճիւնները», որոնք պահուած էին Իտալիոյ Նափոլի քաղաքը Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչի անունը կրող վանքին մէջ, 8-րդ դարէն ի վեր։

Նոյն նուէրը շնորհուեցաւ նաեւ Սուրբ Էջմիածնի եւ Անթիլիասի քոյր եկեղեցիներուն

Հայոց քրիստոնէացման 1700-ամեակին առիթով, ՅՊԲ հայասէր Քահանայապետը հայ ժողովուրդին ուղղեց Առաքելական նամակ մը, որուն մէջ հայ ժողովուրդը ներկայացուց՝ որպէս առաջին քրիստոնեայ ազգը՝ բոլոր ազգերուն մէջէն, ընդգծելով անոր հաւատարմութիւնը Քրիստոսի սուրբ Աւետարանին, իր կրած չարչարանքները եւ նահատակութիւնները դարաւոր եւ ալեկոծեալ իր պատմութեան ընթացքին։

…«Հայերը, որպէս խաղաղութեան եւ աշխատասիրութեան պատգամաւորներ, աշխարհը շրջեցան ու անցան, եւ իրենց ձեռքերու ծանր աշխատանքով թանկագին նպաստ մը ընծայեցին…։ Քրիստոնեայ ժողովուրդը ուրախ է իրենց վեհանձն եւ հաւատարիմ ներկայութեան համար եւ կը մաղթէ, որ անոնք միշտ կարենան համակրանք եւ հասկացողութիւն գտնել աշխարհի ամէն կողմ»։

25-27 Սեպտեմբեր 2001

ՅՊԲ Սրբազան Քահանայապետը այցելեց Հայաստան, որպէս հիւրը Ն.Ս. Օծութիւն Գարեգին Բ. Կաթողիկոսին։

Պատմութեան մէջ, ՅՊԲ Ս. Պետրոսի յաջորդներէն առաջինն է, որ Հայաստան այցելած է, եւ մեր բիւրաւոր նահատակներու Ծիծեռնակաբերդի կոթողին առջեւ ամփոփուելով՝ աղօթք բարձրացուցած է առ Աստուած։

ՅՊԲ նաեւ եղաւ առաջին քահանայապետը, որ հրապարակաւ ճանչցաւ 1915-ի Հայոց Ցեղասպանութիւնը եւ դատապարտեց այդ ահաւոր ոճիրը մարդկութեան դէմ։

7 Հոկտեմբեր 2001

Ս. Պետրոս հրապարակին վրայ Յովհաննէս Պօղոս Բ. երանելի հռչակեց 1915-ի Ցեղասպանութեան զոհ՝ Մարտինի Արքեպիսկոպոսը՝ Ինգնատիոս Մալոյեան, ներկայութեամբ արեւելքի կաթողիկէ պատրիարքներուն, հարիւրաւոր կարդինալներու, օտարազգի բազմաթիւ եպիսկոպոսներու, վարդապետներու, կրօնաւորուհիներու եւ ուխտաւորներու հոծ բազմութեան եւ Ս. Աթոռին մօտ հաւատարմագրուած դեսպաններուն, ինչպէս նաեւ հարիւրաւոր լրատուական միջոցներու ներկայացուցիչներուն։

19 Յունուար 2005

Սրբազան Պապը բացումը կատարեց, եւ օրհնեց Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչի հսկայ արձանը, որ կը բարձրանայ Ս. Պետրոս պազիլիքայի արտաքին պատի որմախորշին մէջ, ի ներկայութեան Ամենապատիւ եւ Գերերջանիկ Ներսէս Պետրոս 19-րդ Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկէ Հայոց Կաթողիկոս Պատրիարքին, պատասխանատու կարդինալներու, Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ սիւնհոդոսական հայրերուն, վարդապետներու, Հայ Մայրապետներու եւ զանազան առաքելավայրերէ Հռոմ ժամանած հայ կաթողիկէ ուխտաւորներու ու քաղաքական ներկայացուցիչներու։ Ներկայ էին նաեւ քոյր համայնքներու ներկայացուցիչներ եւ պատուիրակներ Հայաստանի ու Արցախի հանրապետութիւններէն։

28 Յունուար 2005

ՅՊԲ Սրբազան Քահանայապետը ընդունեց Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահ Ռոպէր Քոչեարեանը, Հռոմի Ճեմելլի հիւանդանոց փոխադրուելէն երկու օր առաջ։ Անոր ուղղած ողջոյնի խօսքին մէջ Ան ակնարկեց Ղարաբաղեան տագնապին մաղթանք յայտնելով որ տարածաշրջանին մէջ հաստատուի իսկական ու մնայուն խաղաղութիւն մը, որ կարելի է իրականացնել «վճռական կերպով մերժելով բռնութիւնը, կողմերու միջեւ հաստատելով համբերատար երկխօսութիւն, ինչպէս նաեւ դիմելով միջազգային գործունեայ միջնորդութեան»։

Վատիկան Նիուզ

Ռատիօ Վատիկան