կը գուժեն մահը
ԱՄԵՆԱՊԱՏԻՒ ԵՒ ԳԵՐԵՐՋԱՆԻԿ
ՏԷՐ ԳՐԻԳՈՐ ՊԵՏՐՈՍ Ի.
ԿԱԹՈՂԻԿՈՍ ՊԱՏՐԻԱՐՔԻՆ
ՏԱՆՆ ԿԻԼԻԿԻՈՅ ԿԱԹՈՂԻԿԷ ՀԱՅՈՑ

որ պատահեցաւ Երեքշաբթի, 25 Մայիս 2021-ին,
կէսօրուան ժամը 12։00-ին,
Հայ Կաթողիկէ Պատրիարքարանին մէջ։

Եկեղեցւոյ թաղման կարգը եւ յուղարկաւորութիւնը տեղի կ’ունենայ Շաբաթ, 29 Մայիս 2021-ին,
առաւօտեան ժամը 10։30-ին,
Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ – Սուրբ Եղիա
Աթոռանիստ եկեղեցւոյ մէջ։
կը փոխադրուի եւ կ’ամփոփուի
Զմմառու Պատրիարքական Կղերի Միաբանութեան Կաթողիկոս Պատրիարքներու դամբարանը։

Ցաւակցութիւնները կ’ընդունուին
● Հինգշաբթի, 26 Մայիս 2021-ին, ժամը 10:00-էն 13:00 եւ 16։00-էն 19։00,
● Ուրբաթ, 28 Մայիս 2021-ին, ժամը 10:00-էն 13:00 եւ 16։00-էն 18։00,
Հայ Կաթողիկէ Պատրիարքարանի դահլիճը։

Ուրբաթ, 28 Մայիս 2021-ին երեկոյեան ժամը 18։00-ին,
հանգստեան Սուրբ Պատարագ կը մատուցուի
Սրբոյ Կուսին Աւետման եկեղեցւոյ մէջ (Հ.Կ. Պատրիարքարան),
որմէ ետք հաւատացեալները կը հրաւիրուին վերջին հրաժեշտը տալու երանաշնորհ Հայրապետին։

Յիշատակն արդարոց օրհնութեամբ եղիցի

ԴԻՒԱՆ ՀԱՅ ԿԱԹՈՂԻԿԷ ՊԱՏՐԻԱՐՔՈՒԹԵԱՆ

Երանաշնորհ Գրիգոր Պետրոս Ի․ Կաթողիկոս Պատրիարքին վերջին հրաժեշտը տուին համայն Կաթողիկէ եւ Արեւելեան Եկեղեցիները, Հայ Կաթողիկէ Պատրիարքութիւնը, Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ Սիւնհոդոսական հայրերը, Լիբանանի Կաթողիկէ Պատրիարքներու եւ Եպիսկոպոսներու համաժողովը (APECL), Զմմառու Պատրիարքական Կղերի Միաբանութիւնը եւ Ղապրոյեան ընտանիքը Երեքշաբթի, 25 Մայիս 2021-ին սրտի խոր կսկիծով գուժեցին Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկէ Հայոց Ամենապատիւ եւ Գերերջանիկ Տէր Գրիգոր Պետրոս Ի. Կաթողիկոս Պատրիարքին վախճանումը, երկարատեւ հիւանդութենէ մը ետք։

Յաջորդող օրերուն, Երջանկայիշատակ Պատրիարքի վախճանման առթիւ իրենց ցաւակցութիւնները յայտնելու համար Հայ Կաթողիկէ պատրիարքարան այցելեցին լիբանանեան համայնքներու ներկայացուցիչներ, բարձրաստիճան հոգեւորականներ, Լիբանանի պետական երեսփոխաններ, նախկին եւ գործող նախարարներ, օտար դեսպանատուներու ներկայացուցիչներ, Պէյրութի, Պուրճ Համուտի եւ Այնճարի քաղաքապետութիւններու ներկայացուցիչներ, Լիբանանի դատական եւ ապահովական մարմիններու ներկայացուցիչներ, քաղաքական կուսակցութեանց ղեկավար մարմիններու ներկայացուցիչներ, հայկական եւ լիբանանեան միութիւններու ղեկավար դէմքեր, պաշտօնական անձնաւորութիւններ, կաթողիկէ միաբանութիւններու մեծաւորներ եւ կառոյցներու պատասխանատուներ։

ՍԲ. ՊԱՏԱՐԱԳ ԵՒ ՏԱՆ ԿԱՐԳ
Երջանկայիշատակ Հայրապետի վերջին հրաժեշտի եւ Տան կարգի արարողութիւններուն ներկայ գտնուեցան ոչ միայն կղերական դասն ու իր ընտանիքի անդամները, այլեւ հայ կաթողիկէ կառոյցներու ներկայացուցիչներ եւ մեծ թիւով հաւատացեալներ, որոնք Ուրբաթ, 28 Մայիս 2021-ին լեցուցած էին Աշրաֆիէի Սրբոյ Կուսին Աւետման եկեղեցին, իրենց վերջին հրաժեշտը տալու՝ վաստակաշատ Հայրապետին, որուն կեանքը եղած էր համակ նուիրում, եկեղեցւոյ, Ազգին, համայնքին, գիր ու գրականութեան, կրթութեան եւ մշակոյթին։

Ներկայութեամբ սիւնհոդոսական հայրերուն, նախագահութեամբ Պատրիարքութեան կառավարիչ Արհի. Տէր Պետրոս Արք. Միրիաթեանի, Սբ. Պատարագը մատուցանեց եւ օրուան քարոզը արտասանեց Հայ Կաթողիկէ Պատրիարքութեան Պէյրութի թեմի օգնական եպիսկոպոս Գերապայծառ Գէորգ Ասատուրեան, որ իր քարոզին մէջ ըսաւ յատկապէս.
«Այսօր հաւաքուած ենք այս սուրբ եկեղեցւոյ կամարներուն ներքեւ, Սուրբ եւ Անմահ Պատարագ մատուցանելու նորոգ հանգուցեալ մեր Հայրապետին՝ Ամենապատիւ եւ Գերերջանիկ Տէր Գրիգոր Պետրոս 20-րդ Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոս Պատրիարքին հոգւոյն համար։
Այս օրհնեալ եկեղեցականը աստուածային պարգեւ էր տրուած մեզի, հովուելու եւ առաջնորդելու Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցին դէպի հանգիստ ափեր։
Ան եղած է ժրաջան եւ աշխոյժ հոգեւորական մը։ Աշխոյժ իր շինարարական եւ վարչական – կազմակերպչական գործունէութեամբ։ Նորոգութիւն բերած է ամէնուր ուր պաշտօնավարած է։
Եկեղեցական կեանքի եւ ծիսական նորոգութեան իր սէրը, զինք առաջնորդած է մօտէն զբաղելու եւ վերանորոգ հոգիով պատուաստելու եկեղեցւոյ հաւաքական աղօթքի կեանքը։
Նոյնիսկ իր նուաղ վիճակին մէջ, ան համակարգիչը առած կը գործէր, ժողովներ կը կազմակերպէր եւ կը ծրագրէր, ծառայելով իր հօտին եւ հոգալով անոր կարիքները։
Այս սուգի պահուն մեր մխիթարութիւնն է, որ մեզմէ մարմնով հեռացած մեր Հայրապետը իր նախնիներուն հետ մեզի բարեխօս պիտի ըլլայ ի փառս Աստուծոյ եւ ի պայծառութիւն Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ»։
Պատարագի աւարտին տեղի ունեցաւ Տան կարգը, նախագահութեամբ Արհի. Միրիաթեանի, որուն աւարտին ներկաներ մօտենալով վախճանեալ Հայրապետի դագաղին, յարգանքի իրենց տուրքը եւ վերջին հրաժեշտը տուին անոր։

ՅՈՒՂԱՐԿԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆ ԵՒ ԹԱՂՈՒՄ
Շաբաթ, 29 Մայիս 2021-ին, Երջանկայիշատակ Պատրիարքին յուղարկաւորութեան կարգին ներկայ գտնուեցան Նորին Սրբութիւն Ֆրանչիսկոս Սրբազան Քահանայապետի ներկայացուցիչ կարդինալ Մարիօ Զենարի, մարոնիթներու Պատրիարք եւ Կաթողիկէ Պատրիարքներու եւ Եպիսկոպոսներու խորհուրդի նախագահ Մար Պշարա Պութրոս Ռաաի, Ն·Ս·Օ·Տ·Տ· Արամ Ա· Կաթողիկոս Մեծի Տանն Կիլիկիոյ, Լիբանանի մէջ պապական նուիրակ Գերապայծառ Ժոզէֆ Սփիթերի, Մերձաւոր Արեւելքի Հայ Աւետարանական եկեղեցիներու միութեան նախագահ Վերապատուելի Մկրտիչ Գարակէօզեան, Սիրիաք կաթողիկէներու Պատրիարք Իկնաթիոս Ժոզէֆ Եունէն Գ., Լատին համայնքի առաջնորդ Սեզար Էսսայեան, հայ եւ օտար հոգեւորականներ, սրբազան հայրեր, առաքինազարդ քոյրեր, Հայաստանի արտակարգ եւ լիազօր դեսպան Վահագն Աթաբեկեան, Լիբանանի Հանրապետութեան նախագահ Միշել Աունի եւ Գործող վարչապետ Հասսան Տիապի ներկայացուցիչ՝ Մարզական եւ Երիտասարդութեան հարցերու նախարար Վարդենի Օհանեան, Խորհրդարանի նախագահի ներկայացուցիչ երեսփոխան Ժան Թալուզեան, նշանակեալ վարչապետ Սաատ Հարիրիի ներկայացուցիչ երեսփոխան Նեզիհ Նեժըմ, պետական, քաղաքական, զինուորական եւ պաշտօնական անձնաւորութիւններ։

Յուղարկաւորութեան կարգը հանդիսապետեց Հայ Կաթողիկէ Պատրիարքութեան նորանշանակ կառավարիչ եւ Բերիոյ թեմի Առաջնորդ Պետրոս Արք. Միրիաթեան։ Օրուան քարոզը արտասանեց Պէյրութի Պատրիարքութեան թեմի օգնական եպիսկոպոս Գերպ. Գէորգ Ասատուրեան, որ իր խօսքը սկսաւ Յիսուս Քրիստոսէն մէջբերումով.

«Հօրմէ ելայ եւ աշխարհ եկայ
Նորէն կը թողում աշխարհը
եւ Հօրը կ՛երթամ»։
(Յովհ. 16։28)

Վերոյիշեալ աւետարանական խօսքը, որ քաղուած է մեր Տիրոջ՝ Յիսուս Քրիստոսի խօսքերէն, այսօր մեր եկեղեցին անգամ մը եւս զանոնք կ’ուզէ արտասանուած տեսնել բերնով իր սիրելի զաւկին եւ սպասաւորին, իր հովուապետին եւ հայրապետին՝ Ամենապատիւ եւ Գերերջանիկ Տէր Գրիգոր Պետրոսի Ի. Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոս Պատրիարքին որ այս պահուն իր վերջին հրաժեշտը կու տայ մեզի՝ վերադառնալու համար իր երկնաւոր Հօր:
Այս խօսքին մէջ կ’ամփոփուին յոյսի եւ մխիթարութեան խոր իմաստները: Յոյս՝ որովհետեւ անոնք մեզի ցոյց կու տան, թէ այս աշխարհը՝ մեզ դէպի երկինք առաջնորդող անցք մըն է միայն, աշխարհ մը՝ ուր երկնքի համար կ’ապրինք, կ’աշխատինք եւ կը գործենք: Իսկ մխիթարութիւն՝ որովհետեւ գիտենք, որ մեր Հայրապետը իր երկնաւոր Հօր մօտ է, ուրկէ իր նախնիներուն հետ միասին պիտի աղօթէ իր սիրելի Եկեղեցւոյ եւ ժողովուրդին համար:
Կ’ուզեմ միասին յիշենք իր պատրիարքական ձեռնադրութեան անդրանիկ պատգամը, ուր անդրադառնալով իր ընտրութեան՝ իրեն յատուկ զուարթախօսութեամբ ըսած էր․«Աստուած զիս ընտրեց յառաջացած այս տարիքիս: Չեմ գիտեր որքան պիտի ապրիմ, բայց կ’ուզեմ ապահով ըսել, թէ ամբողջ կարողութեամբ պիտի սպասարկեմ իմ եկեղեցիիս եւ ազգիս»:
Աշխատանքն ու սպասաւորութիւնը իր ամենացայտուն յատկանիշներէն էին: Ան տքնաջան եւ աշխատասէր եկեղեցական մըն էր: Իր սկսած աշխատանքը երբեք կիսատ չէր թողուր, նոյնիսկ եթէ հարկ ըլլար երկար ժամեր արթուն մնալ: Ան միաժամանակ խստապահանջ էր, կ’ուզէր որ իրեն հետ աշխատողները իր օրինակին հետեւին: Իր աշխատասիրութեան պտուղը եղաւ այն իրողութիւնը որ իր սպասարկութեան վայրերը ու ստանձնած պաշտօնները ծաղկեցան ու բարգաւաճեցան:
Առիթը ունեցած եմ միասնաբար իր հետ սպասարկելու ֆրանսայի մեր հայ կաթողիկէ գաղութին: Գիտեմ թէ ան ինչպիսի շինարարական նորոգութիւններ եւ կազմակերպչական-վարչական բարեկարգումներ կատարեց:
1991-ի Հայաստանի անկախութենէն ետք, ան ուղղուեցաւ Մայր Հայրենիք, հոն կազմակերպելու եւ ձեւաւորելու համար հայ կաթողիկէ համայնքը:
Միեւնոյնը կրնամ ըսել իր պատրիարքական ծառայութեան տարիներուն համար: Իր հովանիին ներքոյ աշխատիլ նման է մեղուի փեթակի մը, ուր անխոնջ աշխատանքը իր անուշահամ պտուղը կու տայ շատերուն որպէսզի զայն ճաշակեն:
Թէեւ իր յարաբերութիւններու շրջանակը ընդարձակ էր, սակայն պէտք է կարեւորութեամբ արձանագրել իր անձնական ջերմ յարաբերութիւնները Հայ Առաքելական քոյր եկեղեցիներու հովուապետերուն հետ:
Եկեղեցականի իր տիպարն ալ նոյնքան յատկանշական էր: Զինք մեծապէս կը հետաքրքրէր եկեղեցական – ծիսական կեանքը: Ծէսը, որպէս հաւաքական աղօթքի արտայայտութիւն, ինչպէս նաեւ աւետարանչութեան կարեւոր ազդակ, միշտ եղած են իր յատուկ ուշադրութեան առարկան: Կ’ուզէր որ եկեղեցական ծիսակատարութեան ընդմէջէն, հաւատացեալը կարենայ դիւրաւ հանդիպիլ իր Արարչին:
Անմոռանալի է իր մասնակցութիւնը Ս. Նարեկացիի Տիեզերական Վարդապետ հռչակումին ի խնդիր երկար տարիներ տարուած աշխատանքին եւ անոր յաջողութեամբ պսակումին։
Անխոնջ շինարար-բարենորոգող էր ինչպէս ցոյց կու տան իր շրջապատէն ներս կատարուած աշխատանքները։
Թերեւս այս բոլորէն առաջ եւ վեր ան աղքատասէր էր ինչպէս ցոյց կու տան երկու տարիներէ ի վեր Լիբանանի մէջ տիրող տնտեսական-ընկերային անտանելի պայմանները յաղթահարելու համար աղքատներուն ի նպաստ լուսարձակներէ հեռու կատարած բազմազան օգնութիւնները, նպաստաբաշխումները։
Վերջին օրերուն զինք զգետնող հիւանդութիւնն անգամ չկրցաւ արգելակել իր ծրագիրներուն հետապնդումը։
Իր նուաղ վիճակին մէջ անգամ, համակարգիչը իր մօտ առած կը գործէր, կը կազմակերպէր, ժողովներ եւ հանդիպումներ կը սարքէր եւ իր եկեղեցւոյ եւ ժողովուրդին կարիքներուն կը փորձէր հասնիլ:
Անոր անունով Ս. Պօղոսի խօսքը կրնանք կրկնել այսօր․ «Բարի պատերազմը պատերազմեցայ, ընթացքը կատարեցի, հաւատքը պահեցի: Ասկէ ետք ինծի կը մնայ արդարութեան պսակը, զոր Տէրը, արդար Դատաւորը, պիտի հատուցանէ այն օրը. ոչ թէ միայն ինծի, հապա այն բոլորին, որոնք անոր յայտնուիլը սիրեցին» ( Ա. Տիմ. 4:7-8): Այս «Արդարութեան պսակին» ան պիտի արժանանայ իր հաւատարմութեան եւ յարատեւութեան համար: Հաւատարիմ՝ իր Տիրոջ եւ յարատեւութիւն՝ այդ Տիրոջ եւ ժողովուրդին ծառայութեան մէջ:
Յուզումն ու կսկիծը մեր բնական զգացումներն են այս պահուն: Բայց կրնամ լսել Քրիստոսի բառերուն արձագանգը իր բերնէն․« Մի՛ լաք իմ վրաս…» (Ղուկ. 23:28): Չլանք, որովհետեւ ան թէեւ մարմնով մեզմէ հեռու է, սակայն իր առաքելութիւնը պիտի շարունակէ երկինքէն երանելի Մալոյեանի, Նարեկացիի եւ Զմմառու Տիրամօր հետ միասին աղօթելով մեզի համար:
Սիրելի եղբայրներ, եւ քոյրեր այնքան կարիքը ունինք այս աղօթքներուն, մանաւանդ մեր ապրած տագնապալի այս օրերուն:
Արդարներուն յիշատակը յաւիտեան մնայ:
Կորսնցուցինք սիրելի Հայրապետ մը եւ շահեցանք երկնքի մէջ՝ Քրիստոսի կողքին բարեխօս մը:
Մնաք օրհնութեամբ:

Յուղարկաւորութեան արարողութեան աւարտին, Սրբազան Քահանայապետին ցաւակցագիրը ընթերցեց կարդինալ Մարիօ Զենարին, Արեւելեան Եկեղեցիներու ժողովի նախագահ կարդինալ Լէոնարտօ Սանտրիի խօսքը արտասանեց Գերպ. Սփիթերի, երջանկայիշատակ Հայրապետի կտակէն հատուած մը ընթերցեց Պատրիարքական փոխանորդ Արհի. Գերպ.Գաբրիէլ թ.ծ.վ. Մուրատեան։ Հուսկ, Հայ Կաթողիկէ եկեղեցւոյ Սիւնհոդոսական հայրերը ցաւակցութիւնները ընդունեցին, նախ եկեղեցւոյ Աւագ Խորանին առջեւ՝ Ֆրանչիսկոս Սրբազան Քահանայապետին ներկայացուցիչ կարդինալ Զենարիէն, համայնքապետերէն, եպիսկոպոսներէն, միաբանութիւններու մեծաւորներէն ու մեծաւորուհիներէն, ապա՝ Դասին առջեւ ցաւակցութիւնները շարունակեցին ընդունիլ Լիբանանի Հանրապետութեան եւ խորհրդարանի նախագահներու եւ վարչապետներու ներկայացուցիչներէն, Հայաստանի Հանրապետութեան դեսպանէն, պետական, քաղաքական ու զինուորական անձնաւորութիւններէն, հուսկ՝ քահանայից դասէն եւ հաւատացեալներէն։
Ցաւակցութիւններէն ետք, Երջանկայիշատակ Տէր Գրիգոր Պետրոս Ի. Կաթողիկոս Պատրիարքին մարմինը փոխադրուեցաւ Պատրիարքական Կղերի Զմմառու մայրավանք, ուր կատարուեցաւ գերեզմանի կարգը, հանդիսապետութեամբ Արհի. Պետրոս Արք. Միրիաթեանի ու ամփոփուեցաւ Կաթողիկոս Պատրիարքներու դամբարանը։

Կիրակի, 30 Մայիսի առաւօտեան ժամը 10։30-ի Սուրբ եւ Անմահ Պատարագի աւարտին, հոգեհանգստեան պաշտօն կատարուեցաւ հանգուցեալ Հայրապետին դիտաւորութեան Զմմառու մայրավանքին մէջ։

Կառավարիչ Կիլիկիոյ Հայոց Պատրիարքական Եկեղեցւոյ

Լաւապէս կը յիշեմ թէ երբ 2015-ի ամառը ան ընտրուեցաւ, ընդունելէ առաջ պաշտօնը, ինձմէ խնդրեց յատուկ օրհնութիւն մը, որպէսզի հակառակ իր յառաջացած տարիքին, կարենայ կառավարել Պատրիարքական Եկեղեցին։ 

Այնուհետեւ, հանդիպումի բազմազան առիթներ եղան։ 2015-ի Սեպտեմբերի 7-ին, Հռոմի մէջ միասին համապատարագեցինք, որուն ընթացքին Եկեղեցական հաղորդութիւնը ծանուցուեցաւ. միասին բարձր բռնեցինք Քրիստոսի Մարմինը եւ Քրիստոսի Արիւնը՝ տեսանելի նշանը որ Եկեղեցիէն ներս ամէն սպասարկութեան հիմը հաճութիւնն ու համակերպումն է Խաչեալ եւ Յարուցեալ Քրիստոսին։ 2016-ին ան ինծի ուղեկցեցաւ Հայաստան կատարածս առաքելական ճամբորդութեան ընթացքին, եւ յատկապէս Կիւմրիի մէջ, Պատրիարքական Եկեղեցւոյ Սիւնհոդոսի եղբայրակից եպիսկոպոսներուն հետ, երբ կ’այցելէի Արեւելեան Եւրոպայի հայ կաթողիկէ հաւատացեալներու Թեմի Մայր Եկեղեցին։ Նաեւ 2018-ին Վատիկանի Պարտէզներուն մէջ Սուրբ Գրիգոր Նարեկացիի արձանի բացման արարողութեան ընթացքին։

Բազմաթիւ են յատկանշական պահերը, որոնք առիթ ընծայեցին ինծի մօտիկ ըլլալու Գրիգոր Պետրոս Ի. Պատրիարքին ու անոր հետ՝ սիրեցեալ հայ ժողովուրդին, որ այնքան տառապեցաւ իր պատմութեան ընթացքին, սակայն միշտ հաւատարիմ մնաց Փրկիչ Քրիստոսի հաւատքի իր դաւանանքին։

Այս բոլոր տարիներու ընթացքին, իբրեւ ուշադիր Հովիւ, Նորին Սրբութիւնը նախագահեց Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկէ Հայոց Պատրիարքական եկեղեցիին, կապեր հաստատելով քաղաքացիական ու եկեղեցական տարբեր կառոյցներուն հետ, զօրավիգ կանգնելու համար ամէնէն աւելի տառապող բնակչութեանց զօրակցութեան կարգ մը նախաձեռնութիւններու, յատկապէս Սուրիոյ եւ Լիբանանի մէջ։ Մասնաւորաբար, ան սրտանց աշխատեցաւ իր լուսամիտ նախորդի՝ Աստուծոյ Ծառայ Կարդինալ Գրիգոր Պետրոս ԺԵ. Աղաճանեանի երանացման եւ սրբադասման դատի բացումին համար։ 

Երկրային իր առաքելութեան վերջին շրջանին, ան արժանապատուութեամբ դիմագրաւեց իր ֆիզիքական ուժերու աստիճանական նուազումը եւ պատասխանատուութեան զգացումով խղճամտօրէն ինքն իրեն հարց տուաւ թէ դեռ եւս կարո՞ղ է որպէս Պատրիարք կառավարել Հայոց Եկեղեցին. Տէրը պատասխանեց անոր, վերջին անգամ ըլլալով անոր ուղղելով իրեն հետեւելու կոչը։ 

Հանգուցեալ Հայրապետին հոգին կը յանձնենք Աստուծոյ Ողորմութեան, ուր վստահ ենք որ իրեն կ’ուղեկցի Աստուածամօր՝ Սուրբ Կոյս Մարիամի, Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորչի, Սուրբ Գրիգոր Նարեկացիի եւ հայ բոլոր սուրբերուն ու նահատակներուն բարեխօսութեան աղօթքը։

ՖՐԱՆՍՈՒԱ

Հռոմ, Լաթրանի Սուրբ Յովհաննէս,

29 Մայիս 2021

Շաբաթ, 5 Յունիս 2021-ին, կէսօրէ ետք ժամը 6ին, Անարատ Յղութեան Հայ Քոյրերու միաբանութեան Հռոմի մայրավանքի շրջափակին մէջ, նախագահութեամբն վսեմաշուք Կարդինալ Լէոնարտօ Սանտրիի, Արեւելեան Եկեղեցիներու ժողովի կառավարիչ, եւ ի ներկայութեան ՀՀ Սուրբ Աթոռի մօտ դեսպան Տիար Կարէն Նազարեանի ու ՀՀ Իտալիոյ եւ Սուրբ Աթոռի մօտ դեսպանութիւններու անձնակազմի անդամներուն ու հռոմաբնակ հայ հաւատացեալներու, ինչպէս նաեւ մասնակցութեամբ Գերաշնորհ Խաժակ Արքեպ. Պարսամեանի եւ Արեւելքի քոյր եկեղեցիներու եկեղեցական ներկայացուցիչներուն, տեղի ունեցաւ հոգեհանգստեան Սուրբ Պատարագ զոր մատոյց Լեւոնեան Վարժարանի մեծաւոր Գերյ. Հայր Նարեկ Նաամոյեանը ի հոգւոյն հանգստեան Գրիգոր Պետրոս Ի. Կաթողիկոս Պատրիարքին։

► Կարդինալ Սանտրիի քարոզը
Սուրբ Զոհի ընթացքին Արեւելեան Եկեղեցիներու Ժողովի կառավարիչը ներկայացուց յաւուր պատշաճի քարոզը, որուն սկիզբը ան նշեց թէ մէկ շաբաթ առաջ Լիբանանի մէջ կայացած Գրիգոր Պետրոս Ի. Ղապրոյանի յուղարկաւորութենէն ետք, այսօր՝ որպէս Հռոմի Հայ Կաթողիկէ համայնք կը գտնուինք աղօթքի մէջ շարունակելու համար Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկէ Հայոց Եկեղեցւոյ Հայր ու Գլուխ, մեր այս եղբօր հոգւոյն հանգստեան համար աղօթքները ու այս մէկը կը կատարենք Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչի ելն ի վիրապի տօնին օրը։

► Ղապրոյեան Հոգեւոր Տէրը ամբողջութեամբ յանձնուեցաւ Խաչեալին
Կարդինալ Սանտրին ապա նշեց, թէ քրիստոնէական հոգեհանգիստի աղօթքը Աստուծոյ ողորմութեան կը յանձնէ ննջեցեալ եղբօր հոգին գթութիւն խնդրելով անոր հոգւոյն համար ու Քրիստոսին յիշեցնելով անոր ժողովուրդին ի սպաս նուիրումի ծառայութիւնը։ Ասկէ մեկնելով Ծիրանաւորը մասնաւորապէս շեշտը դրաւ երջանկայիշատակ Հոգեւոր Տիրոջ ապրած կեանքի վերջին հանգրուանին վրայ, որ ան անցուց հիւանդութեան մէջ եւ ֆիզիքական ուժերու տկարութեամբ ապրեցաւ ամբողջութեամբ Խաչեալին յանձնելով ոչ միայն ինքզինք այլ համայն Հայ կաթողիկէ նուիրապետութիւնը» ըսաւ հուսկ Կարդինալ Սանտրի։

► Հայ Ժողովուրդի տառապանքը
«Մեր սիրելի եղբօր տառապանքը միահիւսուեցաւ հայ ժողովուրդի դարաւոր տառապանքի, իր ծննդավայր Սուրիայի եւ նաեւ Լիբանանի տառապանքին հետ, որ կը կռէ պատերազմի, բռնութեան, անկայունութեան ու նաեւ համաճարակին վէրքերը» աւելցուց ապա Արեւելեան Եկեղեցիներու Ժողովի կառավարիչը, հրաւիրելով ներկաները իրենց սրտերուն մէջ խորհելու երջանկայիշատակ Հոգեւոր Տիրոջ հետ ունեցած հանդիպումի մասին ու բոլոր այդ պահերուն համար գոհաբանութիւն յայտնելու Աստուծոյ։

► Գրիգոր Պետրոս Ի.ի յանձառու աշխատանքը
Կարդինալ Սանտրի հուսկ յիշատակեց Գրիգոր Պետրոս Ի.ի՝ Սուրբ Գրիգոր Նարեկացին հանրութեան ծանօթացնելու գործունէութիւնը, ինչպէս նաեւ Անոր Եկեղեցւոյ Վարդապետ հռչակումի գործընթացի ծիրէն ներս ներդրումներն ու վերջերս անոր կամքով սկիզբ առած Կարդինալ Գրիգոր Պետրոս ԺԵ. Աղաճանեանի սրբադասման դատը։

► Նոր Պատրիարքի ընտրութիւն
Ծիրանաւորը քարոզին վերջին մասը նուիրեց Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ սիւնհոդոսին որ կոչուած է ընտրելու երջանկայիշատակ Կաթողիկոս Պատրիարքին յաջորդը ու այս առնչութեամբ հոգեւոր միութիւնը արտայայտեց Արհի. Պետրոս Արքեպիսկոպոս Միրիաթեանին ՝ Հայ Կաթողիկէ Պատրիարքութեան կառավարիչին ու հրաւիրեց աղօթել, «որպէսզի սիւնհոդոսը ընտրէ Աստուծոյ կամքին համաձայն անձ մը, որ կարողանայ հաւատացեալներու սրտերը բարձրացնել դէպի Աստուած, նմանութեամբ հայ սուրբերուն, եւ քսաներորդ դարու բազմաթիւ հայ մարտիրոսներուն։

► Պահպանել հօտը միութեան եւ հաղորդութեան մէջ
«Պատրիարք մը, որ կարող ըլլայ պահպանել իր հօտը ու միութեան եւ հաղորդութեան մէջ արժեւորել Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ արտակարգ կենսամիջոցները» ըսաւ Կարդինալ Սանտրի՝ Զմմառու Պատրիարքական միաբանութեան, Անարատ Յղութեան Հայ Քոյրերու միաբանութեան ու Մխիթարեան ուխտին ինչպէս նաեւ այլ միաբանութիւններու անդամ հայ քահանաներուն ու կրօնաւորներուն։

► Խոր Վիրապը, Արարատը եւ աղաւնիներուն թռիչքը
«Թող որ Սուրբ Հոգին Հայ կաթողիկէ Եկեղեցին առաջնորդէ դէպի բարիի հորիզոն մը որ վստահաբար Տէրը կը պատրաստէ, եթէ մենք ունկնդրութեան մէջ մնանք Անոր հետ, յաղթահարելով մարդկային տրամաբանութիւնները։ Այդ պահուն մենք եւս Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորչի նման դուրս պիտի գանք խոր վիրապի բանտարկութենէն» նշեց Արեւելեան Եկեղեցիներու Ժողովի Կառավարիչը եւ ապա մաղթանք յայտնեց, որ մենք եւս՝ Ֆրանչիսկոս Սրբազան Քահանայապետին նման, 2016-ին Հայաստան կատարած առաքելական այցելութեան աւարտին, Խոր վիրապի վանքէն մեր աչքերը սեւեռենք Արարատ լերան, ու Անոր՝ Գարեգին Բ. Կաթողիկոսի հետ միասին երկինք արձակած աղաւնիները ըլլան յոյս Հոգիին որ թռիչք պարգեւէ ձեր եկեղեցւոյ, յարեց Վսեմաշուք Կարդինալը ու քարոզը եզրափակեց վստահեցնելով որ «Մեր սիրելի Գրիգոր Պետրոս Ի. Պատրիարքը վստահաբար պիտի բարեխօսէ մեզի համար այդ դիտաւորութեամբ»։

Վատիկան 

«Գերերջանիկ Պատրիարքի գահակալման շրջանը համընկաւ Մերձաւոր Արեւելքում եւ Հայրենիքում հայ ժողովրդին բաժին հասած մարտահրաւէրների ու դժուարութիւնների հետ, որոնց շուրջ առիթներ եմ ունեցել զրուցել նրա հետ Հռոմում եւ Պէյրութում ունեցած իմ անմոռանալի հանդիպումների ընթացքում։ Մեծ է նաեւ հանգուցեալ Պատրիարքի ներդրումը Սրբազան Քահանայապետի կողմից Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչման, ու առհասարակ, հայ-վատիկանեան յարաբերութիւնների զարգացման ու ընդլայնման գործում» կը գրէ դեսպան Նազարեան իր նամակին մէջ որ կ՛աւարտէ խոնարհելով «խաղաղութեանն ու իր ժողովրդին ամբողջ սրտով ծառայած Կաթողիկոս Պատրիարքի յիշատակին առջեւ» եւ միանալով ընդհանուր սուգին։

«Նշանակալի են Կաթողիկոս Պատրիարքին անձնական ջանքերը` ուղղուած հայապահպանութեանը եւ հայրենիք-սփիւռք համակողմանի կապերի զարգացմանը։ Անգնահատելի է նաեւ նրա աւանդը միջ-եկեղեցական յարաբերութիւնների խորացման եւ ընդլայնման գործում» կը նշէ վսեմաշուք նախագահը որ ապա «Անդառնալի այս կորուստի կապակցութեամբ» կը յայտնէ «խորին ցաւակցութիւն` հանգուցեալի հարազատներուն, մերձաւորներուն, հոգեւոր դասի ներկայացուցիչներուն, ազգային ու եկեղեցական գործիչներուն»։

«Ամենապատիւ եւ գերերջանիկ ՏՏ Գրիգոր Պետրոս Ի. Ղապրոյեանի բարի անունը ու լուսաւոր յիշատակը միշտ վառ կը մնայ մեր սրտերուն մէջ» կ’եզրափակէ Նախագահ Սարգսեան։

Հայ Կաթողիկէ Պատրիարքարանի Դիւանը կը տեղեկացնէ թէ, յետ վախճանման Երջանկայիշատակ Տէր Գրիգոր Պետրոս Ի. Կաթողիկոս Պատրիարքին եւ ցորքան թափուր կը մնայ Պատրիարքական Աթոռը, Արհիապատիւ Տէր Պետրոս Արք. Միրիաթեան, Բարեջան Առաջնորդ Բերիոյ թեմի Կաթողիկէ Հայոց եւ անդամ Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ Մնայուն Սիւնհոդոսին, կը դառնայ Պատրիարքական Կառավարիչ Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ, ըստ Արեւելեան Եկեղեցիներու Կանոնագրքի թիւ 127 կանոնին:
Անոր հիմնական պաշտօնն է հրաւիրել բոլոր Սիւնհոդոսական Հայրերը ընտրական Սիւնհոդոսի, ընտրելու համար Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ նոր Կաթողիկոս Պատրիարքը:

ԴԻՒԱՆ ՀԱՅ ԿԱԹՈՂԻԿԷ ՊԱՏՐԻԱՐՔՈՒԹԵԱՆ

Աղքատները կորսնցուցին հոգատար Հայր մը,
աշակերտութիւնը՝ առատաձեռն բարերար մը,
քահանայից դասը՝ նախանձախնդիր Հովուապետ մը,
Եկեղեցին եւ Ազգը՝ համակ նուիրեալ ծառայ մը։

Հայ կաթողիկէ համայնքը կորսնցուց իր իսկական «Հայրը եւ Գլուխը», Բարի Հովիւը, որ աշխարհ եկած էր միայն ծառայելու համար։ Ծառայելու ո՛չ միայն իր հովուութեան յանձնուած հօտին, այլ համայն ազգին։ Այս ճշմարտութեան վկաները եղան զինք հեռուէն կամ մօտէն բոլոր ճանչցողները եւ անոր ծառայասիրութեան բարիքները վայելողները, ինչպէս Այնճարի Աղաճանեան Սանուց Տան մանուկներն ու պատանիները, որոնք իրենց ընտանեկան հարազատ միջավայրի եւ բարենորոգուած տան ընձեռած բարենպաստ պայմանները կը պարտին Հոգեւոր Տիրոջ, անոր գուրգուրալից հոգատարութեան։
Այսպիսին էր Ամենապատիւ եւ Գերերջանիկ Տէր Գրիգոր Պետրոս Ի. Կաթողիկոս Պատրիարքը Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկէ Հայոց, որ շիջեցաւ եւ գնաց իր Երկնաւոր Հօր միանալու 25 Մայիս 2021, Երեքշաբթի կէսօրին։ Միայն անողոք հիւանդութիւնը կրնար արգելակել անոր ծառայասիրութեան թափը եւ շրջագիծը։ Արդարեւ, մինչեւ վերջին շունչը ան մտահան չըրաւ Լիբանանի տագնապալի պայմաններուն հետեւանքով թշուառութեան մատնուած ընտանիքները եւ հայ կաթողիկէ վարժարաններուն բազմահազար աշակերտները, որոնց վրայէն վստահ եմ իր բարեխօս նայուածքը պիտի չշեղէ Երկնաւոր Հօր մօտէն։ Պիտի միանայ Տիրամօր բարեխօսութեան Եկեղեցւոյ, Ազգին, Լիբանանին, Հայաստանին եւ Արցախին համար, զորս կը յիշէր յընթացս իր մատուցած ամէն պատարագին եւ արտասանած աղօթքին։
Արդէն երջանկայիշատակ Հոգեւոր Տիրոջ ուրիշ առանձնայատկութիւններէն մէկը եղաւ չափազանց խոնարհութիւնը։ Ասով յատկանշուեցաւ իր ամբողջ գործունէութիւնը, զոր ծաւալեց լուսարձակներէ հեռու, առանց փողի ու թմբուկի, առանց քարոզչութեան, յաճախ զրկելով զիս անոր մասին մամուլով արձագանգելու հաճելի պարտականութենէն անգամ «ի՞նչ հարկ կայ» ըսելով։ Ան՝ իբրեւ Հայրապետ ամենայն խոնարհութեամբ գործելու իր յանձնառութիւնը կատարեց իր գահակալութեան անդրանիկ պատգամով։ «Ինչպէս կ’ըսէ սուրբ Պօղոս, մարմնի անդամները միեւնոյն պաշտօնը չունին, սակայն անոնցմէ ոչ մէկը աւելորդ է, որովհետեւ անոնք զիրար կը լրացնեն, տարբեր բայց կենսական ու անփոխարինելի դերերով» ըսաւ ան եւ այս համոզումով եւ այս տեսլականով ալ հրաւիրեց Հայ Կաթողիկէ համայնքին անխտիր բոլոր կենսունակ տարրերը, սկսեալ նուիրապետական դասէն մինչեւ ամենահամեստ դասակարգերը, անցնելով կղերէն եւ համայնքին յանձնառու անդամներէն, այլազան կերպերով եւ տարբեր մակարդակներով իրենք զիրենք պատասխանատու զգալու Քրիստոսի Եկեղեցւոյն յարաճուն կառուցման եւ աճումին։ Ան գործեց ու ստեղծագործեց ի խնդիր այդ յարաճուն կառուցման եւ աճումին։ Եւ մարմնոյն միւս անդամներուն հաւասարազօր մէկ անդամը ըլլալու իր համեստութեան առաջին ապացոյցը տուաւ Պատրիարքութեան պաշտօնական դահլիճի ճակատէն պատրիարքական գահը սովորական բազկաթոռով մը փոխարինելու թելադրութեամբ։ Ոչ մէկ հանգամանք եւ պատիւ կրցան զինք իր համեստութենէն դուրս բերել։
Հաւատաց, քարոզեց ու պատգամեց որ լաւ Հայ ըլլալու համար պէտք է ըլլալ նաեւ լաւ քրիստոնեայ, դառնալու համար արժանաւոր զաւակը առաջին քրիստոնեայ ազգին։ Այս նպատակով ալ զարկ տուաւ քրիստոնէական դաստիարակութեան հրատարակելով եւ տարածելով հոգեւոր գրականութեան բազմաթիւ օրինակներ՝ ամենափոքր աղօթագիրքէն մինչեւ Նոր Կտակարան աշխարհաբար թարգմանութեամբ, թարգմանել տուաւ Ֆրանչիսկոս Սրբազան Քահանայապետին «ԵՂԲԱՅՐՆԵՐ ԵՆՔ ԲՈԼՈՐՍ» (Fratelli tutti) պատմարժէք շրջաբերականը՝ եղբայրութեան եւ ընկերային բարեկամութեան մասին, եւ Տք. Ռոժէ Քույի խմբագրութեամբ լոյս տեսած սքանչելի համադրութիւնը Աւետարանին՝ «ԱՍՏՈՒԱԾ ՄԵԶԻ ՀԵՏ» խորագրեալ (Dio Con Noy)՝ սահմանուած լայն հասարակութեան, բոլոր անոնց որոնք չորս Աւետարանները կարդալու համբերութիւնը չունին։
Ղապրոյեան Հոգեւոր Տիրոջ գրասենեակը դուռը բաց իսկական աշխատանոց մըն էր՝ բարենորոգչական, քրիստոնէական քարոզչութեան, եկեղեցական, կրթական, բարեսիրական, մշակութային ծրագիրներու մշակման, որուն կը վերհսկէր իրեն յատուկ բծախնդրութեամբ, կանխելու համար ամէն վրիպում ու թերացում։ Ափսոս որ իր ծրագիրները իրենց լրումին հասցնելու առիթը չունեցաւ։
Իր գահակալութեան Սուրբ Պատարագի ընթացքին արտասանած ֆրանսերէն խօսքին մէջ, Հոգեւոր Տէրը ըսած էր որ իր մեծ հայրը եւ մեծ մայրը, որոնք Հայոց Ցեղասպանութեան չարչարանալից զոհերէն եղած էին Մարտինի մէջ, չէին կրնար երեւակայել որ հարիւր տարի ետք իրենց թոռը՝ Գրիգորը, որ բազմանդամ ընտանիքի 6-րդ զաւակն էր, 81 տարեկանին պիտի կոչուէր պատրիարքական առաքելութեան։ Ինչքա՜ն տառապահար, ապա նահատակ մայրեր եւ հայրեր չերեւակայեցին որ իրենց զաւակներն ու թոռները պիտի դառնան յարուցեալ ազգին պարծանքն ու պատիւը։

25 / 05 / 2021

ՀՐԱՆՈՒՇ ՅԱԿՈԲԵԱՆ
ՀՀ Սփիւռքի հիմնադիր նախարար,ՀՀ արտակարգ եւ լիազօր դեսպան,
Իրաւաբանական գիտութիւնների դոկտոր, փրոֆեսոր